Από τις γιγαντοαφίσες των Κινέζων επιστημόνων και τη συνάντηση Σι–Τραμπ–Πούτιν έως τον Σοβιετικό φυσικό που αρνήθηκε να παραδώσει τα παράσημά του. Η επιστήμη ως σύμβολο εθνικής ισχύος και γιατί η δημοσιογραφία οφείλει να εξετάζει ποιος κατασκευάζει το κύρος της;
Άγγελος Αλεξόπουλος
Στην εικόνα που έκανε πριν από μερικές εβδομάδες τον γύρο των κοινωνικών δικτύων, ένας ηλικιωμένος επιστήμονας δεσπόζει στην πρόσοψη ενός εμπορικού κέντρου
Όντως, την 1η Οκτωβρίου, στον σταθμό του μετρό της Τζενγκτζόου, στην κεντρική Κίνα, ένα παιδί φωτογραφήθηκε μπροστά από μια γιγαντοοθόνη. Σε αυτήν εναλλάσσονταν ο Τσιεν Σουεσέν, πρωτεργάτης του κινεζικού πυραυλικού και διαστημικού προγράμματος, ο Ντενγκ Τζιασιέν, που ηγήθηκε της ανάπτυξης της πρώτης κινεζικής ατομικής βόμβας, και ο Γιου Μιν, πυρηνικός φυσικός με καθοριστική συμβολή στην κατασκευή της βόμβας υδρογόνου. Μαζί τους ο Γιουάν Λονγκπίνγκ, πρωτοπόρος στην ανάπτυξη υβριδικού ρυζιού, και η Του Γιουγιού, η φαρμακολόγος που τιμήθηκε με Νόμπελ για την ανακάλυψη της αρτεμισινίνης, ουσίας που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση της ελονοσίας. Το κρατικό πρακτορείο Xinhua κατέγραψε το στιγμιότυπο, μαζί με τις ενθουσιώδεις αντιδράσεις περαστικών.
Η ιστορία είχε ξεκινήσει το περασμένο καλοκαίρι από ένα εμπορικό κέντρο στην περιοχή Χεζέ, στην επαρχία Σαντόνγκ, με την ανάρτηση ενός τεράστιου πορτρέτου του Σουεσέν. Ο υπεύθυνος λειτουργίας του εμπορικού κέντρου εξήγησε ότι η πρωτοβουλία συνδεόταν με τις επετείους του Κομμουνιστικού Κόμματος και του στρατού, αλλά και με την επιθυμία να προσφερθούν πρότυπα στους μαθητές γειτονικών σχολείων. Ακολούθησαν ανάλογες κινήσεις σε άλλες πόλεις. Το πρακτορείο Xinhua χαιρέτισε την επιλογή ως δημόσια απόδοση τιμής στους πραγματικούς πρωταγωνιστές της εθνικής προόδου. Οι γιγαντοοθόνες εμπορικών κέντρων, σύμφωνα με το δημοσίευμα, μπορούσαν πλέον να καλλιεργούν το «πνεύμα των επιστημόνων» και την αφοσίωση στην πατρίδα.
Πολύ πριν από τις γιγαντοοθόνες του 2026, ο Τσιεν Σουεσέν είχε αποκτήσει θέση στον δημόσιο χώρο της Κίνας. Στον σταθμό Τζιαοτόνγκ του μετρό της Σαγκάης, το πορτρέτο του πλαισιώνεται από μια εγκατάσταση με αναφορές στο επιστημονικό του έργο. Η δημόσια προβολή του επιστήμονα αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αφήγησης εθνικής προόδου. N509FZ / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4
Υπάρχει κάτι ελκυστικό σε όλο αυτό. Σε έναν δημόσιο χώρο όπου η προσοχή μας διεκδικείται αδιάκοπα από προϊόντα και πρόσωπα διάσημα για τη διασημότητά τους, η εμφάνιση ενός επιστήμονα μοιάζει με ευχάριστη ανατροπή. Η ανάγκη για πρότυπα είναι πραγματική και η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, μπορούν να ενισχύσουν το ενδιαφέρον και τις φιλοδοξίες των νέων για επιστημονικές σταδιοδρομίες. Η αποτελεσματικότητά τους, ωστόσο, εξαρτάται από το κατά πόσο οι νέες και οι νέοι μπορούν να αναγνωρίσουν κάτι από τον εαυτό τους σε αυτά και να θεωρήσουν εφικτή μια ανάλογη διαδρομή. Μια σχεδόν μυθική ιδιοφυΐα μπορεί να προκαλεί θαυμασμό, χωρίς απαραίτητα να κάνει την επιστημονική σταδιοδρομία πιο προσιτή.
Η επιλογή των προσώπων έχει, επομένως, σημασία. Στην ίδια οθόνη συναντιούνται επιστήμονες που συνέβαλαν στην αντιμετώπιση της πείνας και της ελονοσίας με πρωτεργάτες του πυρηνικού οπλοστασίου της χώρας. Τα επιτεύγματά τους έχουν πολύ διαφορετικό χαρακτήρα. Στη δημόσια προβολή τους, ωστόσο, υπάγονται στην κοινή αφήγηση της προσφοράς προς το έθνος.
Το «πνεύμα των επιστημόνων»
Η πρώτη αφίσα με το πορτρέτο του Σουεσέν στο εμπορικό κέντρο της Χεζέ φαίνεται ότι υπήρξε τοπική επιχειρηματική πρωτοβουλία, χωρίς να υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία για κυβερνητική εντολή. Ήταν, ωστόσο, συμβατή με τον αναθεωρημένο το 2024 νόμο για την επιστημονική εκλαΐκευση, ο οποίος αποκαλύπτει πόσο συγκεκριμένους σκοπούς αποδίδει η κινεζική πολιτεία στη δημόσια επικοινωνία της επιστήμης. Ο νόμος προβλέπει ρητά τον κεντρικό ρόλο της ηγεσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος, την προώθηση των σοσιαλιστικών αξιών και του «πνεύματος των επιστημόνων», καθώς και την ενίσχυση της επιστημονικής και τεχνολογικής αυτάρκειας της χώρας.
Η τεχνολογική αυτοδυναμία αποτελεί άλλωστε κεντρική επιδίωξη του Σι Τζινπίνγκ. Τον περασμένο Ιούλιο, μιλώντας σε μεγάλη συγκέντρωση της επιστημονικής κοινότητας στο Πεκίνο, κάλεσε την Κίνα να επιταχύνει την πορεία προς την τεχνολογική αυτοδυναμία, με ορίζοντα το 2035. Ο ιστορικός της επιστήμης Έρικ Μπαρκ, σε πρόσφατη μελέτη για τον πολιτικό λόγο του Κινέζου προέδρου, αναλύει τον τρόπο με τον οποίο ο πατριωτισμός συνδέεται με την επιδίωξη της τεχνολογικής αυτάρκε
ιας και της εγχώριας καινοτομίας. Η επιστημονική πρόοδος εντάσσεται έτσι σε ένα ευρύτερο σχέδιο οικονομικής ανάπτυξης, εθνικής ασφάλειας και διεθνούς επιρροής.
Το ιστορικό βάθος αυτής της αντίληψης αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στη βιογραφία του Τσιεν Σουεσέν.
Γεννημένος το 1911, σπούδασε στις Ηνωμένες Πολιτείες και εργάστηκε στο Caltech (Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Καλιφόρνιας), συμμετέχοντας στην ομάδα από την οποία γεννήθηκε το περίφημο Jet Propulsion Laboratory. Το 1950, εν μέσω των αντικομμουνιστικών διώξεων στις ΗΠΑ, κατηγορήθηκε για δεσμούς με το Κομμουνιστικό Κόμμα, χωρίς οι κατηγορίες να αποδειχθούν. Οι αμερικανικές αρχές τού αφαίρεσαν την άδεια πρόσβασης σε διαβαθμισμένες πληροφορίες και τον έθεσαν υπό περιορισμό και επιτήρηση. Μόλις το 1955 του επετράπη να επιστρέψει στην Κίνα, όπου ανέλαβε καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη πυραυλικών και διαστημικών τεχνολογιών.
Νοέμβριος 1950. Ο Τσιεν Σουεσέν (δεύτερος από αριστερά) σε ακρόαση των αμερικανικών υπηρεσιών μετανάστευσης, με αντικείμενο την ενδεχόμενη απέλασή του λόγω υποτιθέμενων δεσμών με το Κομμουνιστικό Κόμμα. Πέντε χρόνια αργότερα επέστρεψε στην Κίνα, όπου συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη του πυραυλικού και διαστημικού προγράμματος. Η αμερικανική περιπέτειά του θα αποκτούσε κεντρική θέση στη μετέπειτα ανάδειξή του σε εθνικό ήρωα. Los Angeles Times / UCLA Library / Wikimedia Commons
Η διαδρομή του προσφερόταν για μια ισχυρή εθνική αφήγηση: ο λαμπρός επιστήμονας που απέκτησε γνώσεις στη Δύση, αντιμετώπισε την καχυποψία των ΗΠΑ και επέστρεψε για να συμβάλει στην τεχνολογική ανεξαρτησία της πατρίδας του. Η μετατροπή του σε εμβληματική μορφή της κινεζικής ιστορίας ακολούθησε, ωστόσο, μια πολύ πιο σύνθετη διαδικασία.
Η κατασκευή ενός εθνικού ήρωα
Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο British Journal for the History of Science, οι ιστορικοί Αλεξάντερ Γκέπερτ και Λου Λιου εξέτασαν τη σταδιακή ανάδειξη του Σουεσέν από σημαντικό αεροναυπηγό σε εθνικό είδωλο. Διαπίστωσαν ότι η δημόσια προβολή του ενισχύθηκε ιδιαίτερα μετά την καταστολή των διαδηλώσεων στην πλατεία Τιενανμέν το 1989, όταν η κινεζική ηγεσία αντιμετώπιζε σοβαρή κρίση πολιτικής νομιμοποίησης. Η ανάδειξη ενός επιστήμονα με υψηλό κύρος και αποδεδειγμένη πολιτική αφοσίωση μπορούσε, σύμφωνα με την ανάλυσή τους, να συμβάλει στην αποκατάσταση της σχέσης του καθεστώτος με την κοινωνία.
Ένα από τα πιο αποκαλυπτικά ευρήματα της μελέτης αφορά την εξέλιξη των χαρακτηρισμών του. Ο Σουεσέν, που είχε συνδεθεί με την κατασκευή πυραύλων, αναδείχθηκε σταδιακά σε «πατέρα της κινεζικής διαστημικής τεχνολογίας». Η μετατόπιση από τη στρατιωτική στην ειρηνική διάσταση της τεχνολογίας διευκόλυνε την ενσωμάτωσή του σε μια αφήγηση προόδου και εθνικής υπερηφάνειας. Το 1990 το πορτρέτο του κοσμούσε ήδη προπαγανδιστική αφίσα. Ακολούθησαν βιογραφίες, τηλεοπτικές παραγωγές, αναμνηστικά γραμματόσημα, μια κινηματογραφική ταινία και ένα μουσείο αφιερωμένο στη ζωή του.
Η μορφή του Τσιεν Σουεσέν αποτυπώνεται στην πρόσοψη του μουσείου που φέρει το όνομά του στη Σαγκάη. Το ίδρυμα εγκαινιάστηκε το 2011, δύο χρόνια μετά τον θάνατό του. Η μνημειακή αρχιτεκτονική αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της μετατροπής ενός διακεκριμένου μηχανικού σε εθνικό σύμβολο. 钉钉 / Wikimedia Commons.
Ο ίδιος ο Σουεσέν, πάντως, αντιμετώπιζε με επιφυλακτικότητα αυτούς τους χαρακτηρισμούς. Όπως καταγράφουν οι δύο ιστορικοί, θεωρούσε αντιεπιστημονικό να αποκαλείται «πατέρας των πυραύλων», επιμένοντας ότι οι πύραυλοι και οι δορυφόροι αποτελούν προϊόντα συλλογικής εργασίας. Η αντίρρησή του αποκαλύπτει ένα παράδοξο της ηρωοποίησης: το δημόσιο είδωλο ενός επιστήμονα μπορεί να αποκτήσει δική του ζωή, ακόμη και πέρα από τις αντιλήψεις του ανθρώπου που υποτίθεται ότι εκπροσωπεί.
Οι δύο ιστορικοί παρατηρούν επίσης ότι οι βιογραφικές αφηγήσεις συχνά αποσιωπούσαν αμφιλεγόμενες πλευρές της διαδρομής του, όπως τη στήριξή του στο «Μεγάλο Άλμα προς τα Εμπρός». Όσο περισσότερο εξυψωνόταν ο Σουεσέν ως πατέρας ενός ολόκληρου τεχνολογικού επιτεύγματος, τόσο δυσκολότερο γινόταν να διακριθεί η πραγματική συνεισφορά του μέσα στη συλλογική προσπάθεια χιλιάδων επιστημόνων και μηχανικών.
Η ιστορικός Λουντμίλα Τζορντάνοβα έχει επισημάνει ότι η ηρωοποίηση αποτελεί διαρκή πρόκληση για όσους αφηγούνται την ιστορία της επιστήμης. Τα μεγάλα ονόματα προσελκύουν το ενδιαφέρον του κοινού, αλλά η γοητεία τους μπορεί να περιορίζει τον χώρο για τις αβεβαιότητες, τις συγκρούσεις και τη συνήθη, επίπονη εργασία από την οποία προκύπτει η γνώση. Τα επιστημονικά μουσεία αντιμετωπίζουν αυτό το δίλημμα όταν επιλέγουν πώς θα παρουσιάσουν τις συλλογές τους. Τα μέσα ενημέρωσης το αντιμετωπίζουν καθημερινά.
Η ισχύς στο τραπέζι των ηγετώνΣτις 19 Νοεμβρίου, μια άλλη εικόνα από την Κίνα έκανε τον γύρο του κόσμου. Στο περιθώριο της Συνόδου της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), στη Σεντζέν, ο Σι υποδέχθηκε τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν στην πρώτη τριμερή συνάντησή τους. Οι ηγέτες των τριών μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων κάθισαν γύρω από ένα τεράστιο, στρογγυλό ξύλινο τραπέζι, με τον Κινέζο πρόεδρο στο κέντρο της σύνθεσης και τους δύο ομολόγους του εκατέρωθεν.
Daniel Torok / The White House
Στην κοινή τους διακήρυξη αναγνώρισαν ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να κερδηθεί και δεσμεύθηκαν να συνεχίσουν τον διάλογο για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων. Δεν ανακοινώθηκε συγκεκριμένη συμφωνία περιορισμού των οπλοστασίων. Η συνάντηση παρήγαγε λίγα απτά αποτελέσματα, προσέφερε όμως στον Σι μια ισχυρή εικόνα διεθνούς επιρροής.
Η αναφορά στον πυρηνικό κίνδυνο συνδέει τις δύο εικόνες με μια μακρά ιστορία. Ανάμεσα στους επιστήμονες που προβάλλονται στις κινεζικές οθόνες βρίσκονται άνθρωποι που συνέβαλαν στην απόκτηση της πυρηνικής και πυραυλικής ισχύος της χώρας. Στη Σεντζέν, οι πολιτικοί ηγέτες συζήτησαν τους κινδύνους που απορρέουν από την κατοχή τέτοιων όπλων.
Τα παράσημα που δεν επέστρεψεΣτις Ηνωμένες Πολιτείες, από το Σχέδιο Μανχάταν μέχρι την κατάκτηση της Σελήνης, οι επιστημονικές κατακτήσεις συνδέθηκαν με τον διεθνή ανταγωνισμό και το εθνικό γόητρο. Η Σοβιετική Ένωση ανέπτυξε τη δική της παράδοση επιστημονικών ηρώων, αναδεικνύοντας προσωπικότητες που συνέβαλαν στη στρατιωτική και τεχνολογική της ισχύ. Μία από αυτές υπήρξε ο Αντρέι Ζαχάρωφ.
Πρωτεργάτης της σοβιετικής βόμβας υδρογόνου, ο Ζαχάρωφ ανακηρύχθηκε τρεις φορές «Ήρωας της Σοσιαλιστικής Εργασίας», λαμβάνοντας την υψηλότερη κρατική αναγνώριση για τη συνεισφορά του. Η εμπειρία του από την ανάπτυξη και τις δοκιμές θερμοπυρηνικών όπλων τον οδήγησε σταδιακά σε διαφορετικά συμπεράσματα για τις ευθύνες του επιστήμονα. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 άρχισε να υποστηρίζει τον περιορισμό των πυρηνικών δοκιμών. Το 1968 δημοσίευσε ένα σημαντικό δοκίμιο για την πρόοδο, την ειρηνική συνύπαρξη και την πνευματική ελευθερία. Το 1975 τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης για τη δράση του υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Η σύγκρουση με το σοβιετικό καθεστώς κορυφώθηκε τον Ιανουάριο του 1980. Στις 22 του ίδιου μήνα, ο Ζαχάρωφ συνελήφθη στον δρόμο και οδηγήθηκε σε γραφείο της εισαγγελίας, όπου ενημερώθηκε ότι του είχαν αφαιρεθεί οι κρατικές διακρίσεις. Οι αρχές απαίτησαν να παραδώσει τα παράσημα και τα πιστοποιητικά του. Εκείνος αρνήθηκε, θεωρώντας ότι του είχαν απονεμηθεί δικαιολογημένα. Την ίδια ημέρα εξορίστηκε στο Γκόρκι, μια πόλη κλειστή στους ξένους, όπου τέθηκε υπό αυστηρή επιτήρηση.
Το επεισόδιο το περιέγραψε ο ίδιος σε δήλωση που διασώζεται στο αρχείο του Αμερικανικού Ινστιτούτου Φυσικής. Η άρνησή του είχε ιδιαίτερη σημασία. Ο Ζαχάρωφ αναγνώριζε ότι οι τιμές είχαν απονεμηθεί για πραγματικές επιστημονικές υπηρεσίες, ακόμη και αν ο ίδιος είχε πλέον αναθεωρήσει ριζικά τη στάση του απέναντι στον πυρηνικό ανταγωνισμό. Η εξουσία μπορούσε να ανακαλέσει την επίσημη αναγνώριση. Δεν μπορούσε όμως να αναιρέσει το επιστημονικό έργο για το οποίο την είχε απονείμει.
Ο Αντρέι Ζαχάρωφ με τη σύζυγό του, Γιελένα Μπόνερ, στο αεροδρόμιο Σχίπχολ της Ολλανδίας, τον Ιούνιο του 1989. Εννέα χρόνια νωρίτερα είχε αρνηθεί να παραδώσει στις σοβιετικές αρχές τα παράσημα που του είχαν απονεμηθεί για το επιστημονικό του έργο. Ο άλλοτε τιμώμενος πυρηνικός φυσικός είχε στο μεταξύ εξελιχθεί σε διεθνές σύμβολο υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Rob C. Croes / ANEFO / Nationaal Archief · CC0 1.0
Η ιστορία του Ζαχάρωφ φωτίζει μια διαφορετική όψη της σχέσης επιστήμης και εξουσίας από εκείνη του Σουεσέν. Στην πρώτη περίπτωση, η πολιτική εξουσία επιχείρησε να αφαιρέσει το κύρος ενός επιστήμονα όταν εκείνος άρχισε να αμφισβητεί τις επιλογές της. Στη δεύτερη, παρακολουθήσαμε πώς διαμορφώθηκε η δημόσια εικόνα ενός επιστήμονα, ακόμη και παρά τις επιφυλάξεις του για την ηρωοποίησή του.
Ο Σουεσέν και ο Ζαχάρωφ συνέβαλαν στην ενίσχυση της στρατηγικής ισχύος των χωρών τους, αλλά η σχέση τους με την πολιτική εξουσία εξελίχθηκε διαφορετικά. Ο πρώτος παρέμεινε συνδεδεμένος με το κινεζικό καθεστώς, χωρίς να αποδέχεται κάθε στοιχείο της δημόσιας εικόνας του. Ο δεύτερος αμφισβήτησε ανοιχτά τις πολιτικές επιλογές της σοβιετικής ηγεσίας και πλήρωσε το τίμημα. Οι διαδρομές τους αναδεικνύουν διαφορετικές εντάσεις ανάμεσα στην επιστημονική προσφορά, τη δημόσια αναγνώριση και την ανεξάρτητη κρίση. Το κατά πόσο οι θεσμοί μιας χώρας μπορούν να αναγνωρίζουν την επιστημονική προσφορά χωρίς να απαιτούν πολιτική ευθυγράμμιση από εκείνους που την πραγματοποιούν φανερώνει πόσο χώρο αφήνουν στην ανεξάρτητη κρίση τους.
Το κύρος υπό έλεγχοΤο ζήτημα του επιστημονικού κύρους αφορά και τη δημοσιογραφία, η οποία συμμετέχει στη διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας των επιστημόνων. Η αποστολή της περιλαμβάνει την εξήγηση ανακαλύψεων, την αξιολόγηση της τεκμηρίωσής τους και τη διερεύνηση των θεσμών που παράγουν, χρηματοδοτούν και αξιοποιούν τη γνώση. Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Επιστημονικής Δημοσιογραφίας, σε διακήρυξή της για την ανεξαρτησία των δημοσιογράφων, υπερασπίζεται την ελευθερία τους να ελέγχουν τις δομές εξουσίας, τις πηγές χρηματοδότησης της έρευνας και τις συγκρούσεις συμφερόντων. Σε αυτό το πλαίσιο, το ποιος εμφανίζεται ως αυθεντία, ποια επιτεύγματα προβάλλονται και ποιες πλευρές της ιστορίας των επιστημόνων παραλείπονται αποτελούν ερωτήματα με σαφές δημόσιο ενδιαφέρον.
Η Βανέσα Σκιπάνι, φιλόσοφος της επιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας και πρώην επιστημονική δημοσιογράφος, υποστηρίζει σε μελέτη της για τη δημοσιογραφία και την εμπιστοσύνη στην επιστήμη ότι οι πολίτες έχουν λόγους να εμπιστεύονται τους επιστήμονες όταν εκείνοι ανταποκρίνονται κριτικά στα διαθέσιμα δεδομένα και μπορούν να αιτιολογήσουν τις αξιακές επιλογές που επηρεάζουν τις κρίσεις τους. Η δημοσιογραφία, σύμφωνα με τη συλλογιστική της, καλείται να εξετάζει κατά πόσο αυτή η ανταπόκριση είναι πραγματική. Ακόμη και μια φαινομενικά απλή ερώτηση προς έναν επιστήμονα —ποια στοιχεία θα τον έκαναν να αλλάξει γνώμη;— μπορεί να αποδειχθεί πιο αποκαλυπτική από την επίκληση του επιστημονικού του κύρους. Προϋπόθεση αποτελεί η διάκριση ανάμεσα στην τεκμηριωμένη επιστημονική διαφωνία και στη σκόπιμη κατασκευή αμφιβολίας, καθώς και ανάμεσα στις επιστημονικές διαπιστώσεις και στις πολιτικές επιλογές που επιχειρείται να θεμελιωθούν πάνω τους.
Ο Έντουαρντ Στόουν, επιστημονικός επικεφαλής της αποστολής Voyager, συνομιλεί με δημοσιογράφους το 1986, μετά τη διέλευση του Voyager 2 από τον Ουρανό. Η δημόσια παρουσίαση επιστημονικών ανακαλύψεων αποτελεί μία μόνο πλευρά της σχέσης επιστήμης και δημοσιογραφίας. Η άλλη αφορά τον ανεξάρτητο έλεγχο των ισχυρισμών, των θεσμών και των αποφάσεων που συνοδεύουν την παραγωγή της γνώσης. NASA/JPL-Caltech
Η ευθύνη αφορά και τα ίδια τα μέσα ενημέρωσης. Η προτίμησή τους σε ιστορίες ατομικής ιδιοφυΐας και εθνικών θριάμβων μπορεί να μετατρέπει, έστω και καλοπροαίρετα, τη συλλογική παραγωγή γνώσης σε αφήγηση προσωπικού μεγαλείου. Η αρχική γοητεία μιας εικόνας με επιστήμονες στη θέση των διασημοτήτων μπορεί εύκολα να επισκιάσει το πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο η εικόνα αυτή αποκτά το νόημά της. Η επιστημονική δημοσιογραφία χρειάζεται, επομένως, να διατηρεί την ανεξαρτησία της τόσο από τους θεσμούς που προβάλλουν την επιστήμη όσο και από τις δικές της αφηγηματικές ευκολίες. Η εμπιστοσύνη στην επιστήμη αποκτά ουσιαστικότερο έρεισμα όταν το κοινό έχει τη δυνατότητα να εξετάζει τόσο την αξιοπιστία της παραγόμενης γνώσης όσο και την εξουσία που απονέμει δημόσιο κύρος στους φορείς της.
Οι γιγαντοαφίσες στα εμπορικά κέντρα της Κίνας και η φωτογραφία της Σεντζέν παρουσιάζουν πρόσωπα στα οποία αποδίδεται επιστημονικό ή πολιτικό κύρος. Η ιδιαίτερη αποστολή της επιστημονικής δημοσιογραφίας αρχίζει από όσα δεν δείχνουν αυτές οι εικόνες: ποιος επέλεξε να τις δημιουργήσει, ποιος τις διακινεί και τι έχει μείνει έξω από το κάδρο.
Πηγή :https://www.tovima.gr/2026/11/22/science/i-epistimi-sti-vitrina-tis-isxyos/?fbclid=IwY2xjawVwCoVleHRuA2FlbQIxMABwZG9mBWJyaWQRMWVKd2h3bnhNYjdGbGJhYUtzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEfz5_UagRUgXu2eZiQ205qZDZErKXunN4FEDCsv-6AoN2qEjHEYETajHrcGjs_aem_xykoPtiphLko54YDcC_d0w
tinanantsou.blogspot.gr




