Η δημιουργία και αρχική εξέλιξη του κτήματος
Το 1962, η Jaqueline Tyrwhitt, Βρετανίδα καθηγήτρια Πολεοδομίας στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, αγόρασε ένα κομμάτι γης στην Παιανία, έχοντας εντοπίσει την περιοχή κατά τη διάρκεια περιηγήσεών της στον Υμηττό. Η επιλογή της δεν ήταν τυχαία, εκτίμησε ότι το σημείο θα διατηρούσε διαχρονικά τον φυσικό του χαρακτήρα, παρά την εγγύτητά του με την πόλη.
Το όνομα «Σπάροζα» προέκυψε από τα πολλά σπουργίτια που υπήρχαν στον λόφο, από τη λέξη “sparrow”. Στον χώρο αυτό, η Tyrwhitt κατασκεύασε ένα λιτό πέτρινο σπίτι, πλήρως ενταγμένο στο τοπίο, και ξεκίνησε να διαμορφώνει έναν κήπο βασισμένο σε ενδημικά φυτά, ανθεκτικά στις συνθήκες της περιοχής.
Ο κήπος εξελίχθηκε σταδιακά μέσα από διαρκή παρατήρηση και δοκιμές. Φυτά που δεν προσαρμόζονταν απομακρύνονταν, ενώ εκείνα που άντεχαν ενσωματώνονταν στη σύνθεση του κήπου σε μεγαλύτερο αριθμό. Η ίδια η Tyrwhitt κατέγραψε αυτή τη διαδικασία στο βιβλίο της «Making a garden on a Greek hillside». Στο βιβλίο περιγράφεται η ιστορία της δημιουργίας του κήπου, με όλα τα στοιχεία για όσα η Tyrwhitt παρατήρησε και εφάρμοσε στον σχεδιασμό και την συντήρησή του.
Μετά τον θάνατό της το 1983, το κτήμα κληροδοτήθηκε στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή. Το 1991 εγκαταστάθηκε εκεί η Σάλι Ραζέλου, η οποία μαζί με άλλους κηπουρούς ίδρυσε τον Mediterranean Garden Society, που μέχρι σήμερα έχει τη διαχείριση του χώρου.
Η διαμόρφωση του κήπου
Από την αρχή, η προσέγγιση δεν ήταν η δημιουργία ενός τυπικού καλλωπιστικού κήπου, αλλά ενός χώρου που θα μπορούσε να λειτουργεί μέσα στο μεσογειακό περιβάλλον. Το έδαφος ήταν ξηρό και πετρώδες, η έκθεση στον ήλιο έντονη και οι άνεμοι ισχυροί.
Η Tyrwhitt συνέλεγε φυτά από την ελληνική ύπαιθρο, αλλά και από άλλες περιοχές με μεσογειακό κλίμα, όπως η Νότια Αφρική, η Καλιφόρνια και η Αυστραλία, επιλέγοντας είδη που μπορούσαν να αντέξουν την ξηρασία και τις υψηλές θερμοκρασίες.
Το 1963, η αρχιτέκτων τοπίου Marina Adams ανέλαβε τον σχεδιασμό του κήπου με βάση οικολογικές αρχές, με στόχο ο χώρος να βιώνεται ως φυσικό τοπίο και όχι ως κατασκευασμένο περιβάλλον.
Τα χαρακτηριστικά του κήπου
Το κτήμα Σπάροζα εκτείνεται σε μια έκταση περίπου 16 στρεμμάτων, σε μια πλαγιά με ξηρό, πετρώδες έδαφος και έντονη ποικιλία μικροκλίματος. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά του στοιχεία είναι ότι δεν υπάρχει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στον διαμορφωμένο κήπο και τη φυσική βλάστηση του λόφου, ενώ απουσιάζει πλήρως η περίφραξη.
Η διάταξη του κήπου περιλαμβάνει τμήματα με ελιές, παχύφυτα, φρύγανα, παράλληλες πεζούλες και έναν βυθισμένο κήπο με εσπεριδοειδή και αναρριχώμενα φυτά.
Η πρόσοψη του σπιτιού και τα παρτέρια φιλοξενούν τριανταφυλλιές, ευαίσθητα φυτά και αναρριχώμενα, που προσφέρουν σκιά και χρώμα στον χώρο.
Σημαντικό ρόλο έχουν και τα σημεία με νερό, όπως οι δεξαμενές, που δημιουργούν μικροπεριβάλλοντα και ενισχύουν τη βιοποικιλότητα.
Το κτήμα Σπάροζα αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα για το πως μπορεί να δημιουργηθεί ένας απόλυτα φυσικός και όμορφο κήπος, με έντονο χρώμα ανά εποχές, χωρίς τη χρήση λιπασμάτων, τεχνητών στοιχείων και με φυτά που δεν απαιτούν παρά ελάχιστο ή και καθόλου πότισμα, ακόμη και σε συνθήκες έντονης ξηρασίας.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία του κτήματος Σπάροζα είναι ότι ο κήπος δεν ποτίζεται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Η επιβίωση των φυτών βασίζεται αποκλειστικά στην φυσική τους αντοχή και στην προσαρμογή τους στο μεσογειακό κλίμα.
Η φροντίδα του χώρου στηρίζεται σε φυσικές πρακτικές, όπως η χρήση κομπόστ και η βελτίωση του εδάφους χωρίς χημικά, ενώ η επιλογή των φυτών γίνεται με κριτήριο τη βιωσιμότητά τους και τη δημιουργία μιας φυσικής και όχι εντυπωσιακής εικόνας.
Ένας ζωντανός χώρος μελέτης και εμπειρίας
Σήμερα, το κτήμα, ως ζωντανό οικοσύστημα όπου συνυπάρχουν φυτά, πουλιά και μικρά ζώα, λειτουργεί ως χώρος μελέτης και έρευνας για φυτά μεσογειακού κλίματος, φιλοξενώντας φοιτητές και δραστηριότητες του Mediterranean Garden Society.
Ένα πρότυπο μεσογειακής κηπουρικής
Η σημασία του κτήματος Σπάροζα δεν βρίσκεται μόνο στην αισθητική του, αλλά στη λογική που το διέπει. Ένας κήπος που δεν προσπαθεί να επιβληθεί στο περιβάλλον, αλλά προσαρμόζεται σε αυτό, αποδεικνύοντας ότι η μεσογειακή κηπουρική μπορεί να είναι ταυτόχρονα λειτουργική, βιώσιμη και ουσιαστική.
Διαβάστε επίσης:
ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΚΗΠΟΣ
όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε για τη δημιουργία του
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
lifo.gr
gnhm.gr
SHARE
