Σε δάση, πάρκα και ακτές σε διαφορετικά σημεία του κόσμου, τεράστιες ξύλινες μορφές περιμένουν να τις ανακαλύψεις. Φτιαγμένα από επαναχρησιμοποιημένα υλικά, τα trolls του Thomas Dambo συνδυάζουν τέχνη, παραμύθι και την εμπειρία μιας μικρής εξερεύνησης μέσα στο τοπίο.
Δεν είναι γλυπτά που τα συναντάς απλώς μπροστά σου. Για να φτάσεις σε αρκετά από αυτά χρειάζεται να περπατήσεις σε ένα μονοπάτι, να μπεις λίγο βαθύτερα σε ένα δάσος ή ακόμη και να ακολουθήσεις στοιχεία που οδηγούν στην κρυψώνα τους. Και κάπου ανάμεσα στα δέντρα εμφανίζεται ξαφνικά ένα τεράστιο πρόσωπο, ένα χέρι ακουμπισμένο στον κορμό ή μια ολόκληρη ξύλινη μορφή που μοιάζει να έχει γίνει μέρος του τοπίου.
Αυτοί οι γίγαντες είναι το πιο αναγνωρίσιμο έργο του Δανού καλλιτέχνη Thomas Dambo, ο οποίος εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία δημιουργεί μεγάλης κλίμακας γλυπτά από υλικά που έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί. Στα έργα του συναντιούνται η επαναχρησιμοποίηση, οι ιστορίες της σκανδιναβικής παράδοσης και μια ιδέα αρκετά απλή: η τέχνη δεν χρειάζεται πάντα να περιμένει τον επισκέπτη μέσα σε έναν κλειστό χώρο. Μερικές φορές αξίζει να την ψάξεις.
Γίγαντες από ξύλο που είχε ήδη μια ζωή
Το ξύλο είναι το βασικό υλικό των trolls, αλλά συνήθως δεν αγοράζεται καινούργιο για να μετατραπεί σε γλυπτό. Παλιές παλέτες, κομμάτια από έπιπλα, σανίδες και ξυλεία που διαφορετικά θα απορριπτόταν συγκεντρώνονται από την περιοχή όπου κατασκευάζεται κάθε έργο. Σε ένα project στο Πουέρτο Ρίκο χρησιμοποιήθηκε ακόμη και κόντρα πλακέ που είχε προστατεύσει κτίρια από τυφώνα, ενώ σε άλλες περιπτώσεις κλαδιά και φυτικά υπολείμματα μετατράπηκαν στα μαλλιά των γιγάντων.
Η επιλογή αυτή δεν λειτουργεί απλώς ως οικολογική υποσημείωση. Είναι μέρος της ίδιας της μορφής τους. Τα διαφορετικά κομμάτια ξύλου παραμένουν ορατά, το ένα δίπλα στο άλλο, δημιουργώντας πρόσωπα, δέρμα, δάχτυλα και γενειάδες χωρίς να κρύβουν την προηγούμενη ζωή του υλικού. «Θέλω ο κόσμος να ξέρει ότι τα σκουπίδια έχουν αξία», έχει πει ο Dambo στο National Geographic.
Αυτή η προέλευση των υλικών καθορίζει και την όψη τους. Οι μορφές δεν έχουν τη γυαλισμένη τελειότητα ενός μνημειακού γλυπτού. Δείχνουν φτιαγμένες από όσα βρέθηκαν γύρω τους, σαν να συγκροτήθηκαν σιγά σιγά από το ίδιο το μέρος στο οποίο κατοικούν.
Η ιδέα της ανακάλυψης απέκτησε ξεκάθαρη μορφή το 2016, με τους Six Forgotten Giants γύρω από την Κοπεγχάγη. Οι έξι γίγαντες κατασκευάστηκαν από επαναχρησιμοποιημένο ξύλο με τη βοήθεια κατοίκων και τοποθετήθηκαν σε φυσικά σημεία που δεν βρίσκονταν στις συνηθισμένες τουριστικές διαδρομές. Ο στόχος ήταν διπλός: να βγει η τέχνη έξω από το μουσείο και, μαζί της, να οδηγηθούν οι επισκέπτες σε μέρη που διαφορετικά πιθανόν να μην είχαν λόγο να αναζητήσουν.
Από τότε το κυνήγι θησαυρού έγινε σταθερό κομμάτι πολλών έργων του. Υπάρχει πλέον το Trollmap, ένας χάρτης των γλυπτών σε διαφορετικές χώρες, ενώ ορισμένα projects περιλαμβάνουν γρίφους και στοιχεία που πρέπει να συγκεντρώσει κανείς για να ολοκληρώσει τη διαδρομή.
Όταν μάλιστα ο Dambo δημιούργησε το εκατοστό του troll, τη Måne Mor, κράτησε επίτηδες μυστική την τοποθεσία του. Για να τη βρει κανείς έπρεπε να αναζητήσει στοιχεία που είχαν τοποθετηθεί στα προηγούμενα 99 trolls ή να λύσει έναν γρίφο κρυμμένο στο βιβλίο του. Ένας γίγαντας αρκετών μέτρων μετατράπηκε έτσι σε κάτι που, θεωρητικά τουλάχιστον, μπορούσε να παραμείνει κρυμμένο.
Οι γίγαντες δεν είναι παραλλαγές της ίδιας φιγούρας. Έχουν ονόματα, διαφορετικές εκφράσεις και στάσεις, και συνήθως μια ιστορία που συνδέεται με το συγκεκριμένο μέρος όπου έχουν εγκατασταθεί. Άλλος ψαρεύει δίπλα στο νερό, άλλος αγκαλιάζει ένα δέντρο, άλλος ξαπλώνει στο έδαφος ή παρατηρεί τους ανθρώπους που περνούν από μπροστά του.
Η επιλογή των trolls δεν είναι τυχαία. Ο Dambo μεγάλωσε με παραμύθια και ιστορίες της σκανδιναβικής παράδοσης και χρησιμοποιεί αυτές τις μυθικές μορφές ως χαρακτήρες ενός κόσμου που συνεχώς μεγαλώνει. «Για μένα, τα trolls αντιπροσωπεύουν τη φωνή της φύσης», έχει εξηγήσει ο ίδιος.
Οι ιστορίες άλλοτε είναι απλές και παιχνιδιάρικες και άλλοτε μιλούν πιο καθαρά για τη σχέση ανθρώπου και φυσικού περιβάλλοντος. Στο Guardians of the Seeds, για παράδειγμα, πέντε trolls φυλάνε σπόρους ενός αρχαίου δάσους ώστε να υπάρχει τρόπος να ξαναγεννηθεί αν κάποτε χαθεί. Σε άλλα έργα, τα ίδια πλάσματα παρατηρούν όσα κάνουν οι άνθρωποι στο περιβάλλον γύρω τους. Το οικολογικό περιεχόμενο υπάρχει, αλλά περνά μέσα από τον μύθο και όχι μέσα από μια πινακίδα που εξηγεί στον επισκέπτη τι πρέπει να σκεφτεί.
Υπάρχει ακόμη μια πλευρά των έργων του Dambo που δεν είναι άμεσα αντιληπτή. Οι γίγαντες κατασκευάζονται σε μεγάλο βαθμό στον τόπο όπου πρόκειται να μείνουν, με τη συμμετοχή τοπικών ομάδων και εθελοντών. Υλικά συγκεντρώνονται από την περιοχή και άνθρωποι που ζουν εκεί συμμετέχουν στην κατασκευή, έτσι ώστε το γλυπτό να μην φτάνει απλώς έτοιμο ως ένα ξένο αντικείμενο μέσα στο τοπίο.
Ύστερα έρχονται οι επισκέπτες. Και αντί να σταθούν για λίγα λεπτά μπροστά σε ένα έργο, χρειάζεται πρώτα να κινηθούν προς αυτό. Να περπατήσουν, να κοιτάξουν γύρω τους, ίσως να χάσουν για λίγο το μονοπάτι. Η διαδρομή γίνεται έτσι μέρος της συνάντησης με το έργο, όπως και το ίδιο το μέρος στο οποίο έχει τοποθετηθεί.
Ίσως γι' αυτό οι γίγαντες λειτουργούν τόσο καλά μέσα στο φυσικό τοπίο. Είναι αρκετά μεγάλοι ώστε η συνάντηση μαζί τους να μοιάζει παράξενη και αρκετά ανθρώπινοι ώστε να προκαλούν αμέσως οικειότητα. Όμως το έργο δεν αρχίζει τη στιγμή που τους αντικρίζεις. Έχει αρχίσει νωρίτερα, στη διαδρομή που σε έφερε ως εκεί και συνεχίζεται όταν κοιτάξεις από κοντά αυτό το τεράστιο πλάσμα και συνειδητοποιήσεις ότι κάποτε ήταν απλώς κομμάτια ξύλου που κάποιος δεν χρειαζόταν πια.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
thomasdambo.com
Διαβάστε επίσης:
Αριστουργήματα από σύρμα και δαντέλα
SHARE
soulouposeto
