Τα τελευταία χρόνια πολλοί πολίτες εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους ότι «δεν βρίσκουν εύκολα διανυκτερεύον φαρμακείο κοντά τους», ιδιαίτερα τις νυχτερινές ώρες. Το παράπονο αυτό είναι απολύτως κατανοητό, ειδικά όταν προκύπτει μια ανάγκη υγείας εκτός ωραρίου. Ωστόσο, για να αξιολογηθεί δίκαια η κατάσταση, είναι απαραίτητο να εξεταστούν τα πραγματικά δεδομένα και να συγκριθεί η ελληνική πραγματικότητα με όσα ισχύουν στην υπόλοιπη Ευρώπη.Η πυκνότητα φαρμακείων στην Ελλάδα είναι μοναδική
Η Ελλάδα διαθέτει το πιο πυκνό δίκτυο φαρμακείων σε ολόκληρη την Ευρώπη, με αναλογία περίπου 1 φαρμακείο ανά 1.000 κατοίκους. Πρόκειται για μια αναλογία που δεν συναντάται σε καμία άλλη ευρωπαϊκή χώρα και η οποία εξασφαλίζει την παρουσία φαρμακείου σχεδόν σε κάθε γειτονιά.
Αυτή η υψηλή πυκνότητα αντικατοπτρίζεται και στο σύστημα διανυκτερεύσεων. Στην Αθήνα, ένα διανυκτερεύον φαρμακείο εξυπηρετεί κατά μέσο όρο 60.000–80.000 κατοίκους, ενώ στη Θεσσαλονίκη η αναλογία είναι ακόμη ευνοϊκότερη. Οι αποστάσεις που καλείται να διανύσει ο πολίτης είναι συνήθως μικρές και σαφώς εντός των ορίων μιας λειτουργικής πόλης.
Τι συμβαίνει στις μεγάλες ευρωπαϊκές πόλειςΗ εικόνα αλλάζει δραματικά αν δούμε τι ισχύει σε...
.... μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Σε πόλεις όπως το Λονδίνο, το Βερολίνο, το Παρίσι ή το Δουβλίνο, τα διανυκτερεύοντα φαρμακεία είναι ελάχιστα και πολύ αραιά κατανεμημένα. Εκεί, ένα μόνο φαρμακείο καλείται να καλύψει 200.000, 500.000 ή ακόμη και 800.000 κατοίκους.
Ενδεικτικές ευρωπαϊκές πόλεις με ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ αραιό δίκτυο:
ΠόληΠληθυσμός ανά 1 διανυκτερεύον φαρμακείοΛονδίνο~800.000 – 900.000 κάτοικοιΔουβλίνο>500.000 κάτοικοιΠαρίσι~300.000 – 350.000 κάτοικοιΒερολίνο~200.000 – 250.000 κάτοικοιΜόναχο~190.000 – 220.000 κάτοικοιΣτοκχόλμηΕλάχιστα φαρμακεία, συχνά 1–2 για όλη την πόληΚοπεγχάγη1–3 φαρμακεία για >1.000.000 κατοίκους
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι η εύρεση φαρμακείου μετά τα μεσάνυχτα αποτελεί συχνά ολόκληρη «αποστολή», με μεγάλες αποστάσεις και σημαντική ταλαιπωρία. Σε πολλές χώρες, άλλωστε, η φιλοσοφία είναι διαφορετική: το φαρμακείο τη νύχτα προορίζεται αποκλειστικά για βαριά επείγοντα περιστατικά και όχι για την εξυπηρέτηση της καθημερινής ανάγκης του πολίτη.
Η μεγάλη διαφορά στο κόστος: στην Ελλάδα η εφημερία είναι δωρεάνΈνα ακόμη στοιχείο που συχνά παραβλέπεται είναι το οικονομικό. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η νυχτερινή εξυπηρέτηση συνοδεύεται από υποχρεωτικό τέλος διανυκτέρευσης, που κυμαίνεται συνήθως από 2,50€ έως 5€ ανά επίσκεψη, ανεξαρτήτως του προϊόντος ή του φαρμάκου που ζητείται.
Στην Ελλάδα, αντίθετα, ο πολίτης εξυπηρετείται χωρίς καμία απολύτως επιβάρυνση. Μπορεί να απευθυνθεί στο διανυκτερεύον φαρμακείο ακόμη και για ένα απλό αναλγητικό, έναν φυσιολογικό ορό ή έναν ουροσυλλέκτη, χωρίς να πληρώσει ούτε ένα ευρώ παραπάνω λόγω ώρας. Αυτό το μοντέλο δωρεάν πρόσβασης δεν αποτελεί τον ευρωπαϊκό κανόνα, αλλά εξαίρεση.
Το φαρμακείο ως «ανάχωμα» στα κενά του συστήματος υγείαςΕδώ βρίσκεται ίσως το πιο κρίσιμο – και λιγότερο αναγνωρισμένο – σημείο. Στην Ελλάδα, το διανυκτερεύον φαρμακείο δεν λειτουργεί απλώς ως σημείο διάθεσης φαρμάκων. Λειτουργεί ως ανάχωμα στα κενά του συστήματος υγείας.
Σε ένα περιβάλλον όπου τα δημόσια νοσοκομεία συχνά υπολειτουργούν τη νύχτα, με τεράστιους χρόνους αναμονής και υπερφόρτωση των επειγόντων, το φαρμακείο της εφημερίας απορροφά ένα μεγάλο μέρος περιστατικών που διαφορετικά θα κατέληγαν στα νοσοκομεία. Παρέχει άμεση πρόσβαση σε φαρμακευτική συμβουλή, σε αναλώσιμα, σε βασική καθοδήγηση και σε λύσεις που αποτρέπουν άσκοπες επισκέψεις στα ΤΕΠ.
Με αυτόν τον τρόπο, ο φαρμακοποιός στη διανυκτέρευση μπαλώνει στην πράξη τα κενά της δημόσιας υγείας, προστατεύοντας τόσο τον πολίτη όσο και το ήδη επιβαρυμένο νοσοκομειακό σύστημα. Πρόκειται για έναν ρόλο ουσιαστικό, κοινωνικά κρίσιμο και απολύτως αναγκαίο, που σπάνια αναγνωρίζεται θεσμικά.
Ποιος πληρώνει το κόστος αυτής της προσφοράς;Παρά τη σημασία αυτού του ρόλου, ο Έλληνας φαρμακοποιός που διανυκτερεύει:
δεν λαμβάνει υπερωριακή αμοιβή,
δεν επιδοτείται για τα έξοδα λειτουργίας,
καλύπτει εξ ολοκλήρου το κόστος ρεύματος, ασφάλειας και λειτουργίας.
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν ειδικά ταμεία ή κρατικές ενισχύσεις για τις εφημερίες. Στην Ελλάδα, το κόστος αυτό βαραίνει αποκλειστικά τον ίδιο τον φαρμακοποιό, ο οποίος, παρά ταύτα, παραμένει ανοιχτός και διαθέσιμος.
ΣυμπέρασμαΗ εντύπωση ότι «διανυκτερεύουν λίγα φαρμακεία» δεν επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία. Αντίθετα, η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα πιο πυκνά δίκτυα διανυκτερεύσεων στην Ευρώπη, με δωρεάν εξυπηρέτηση για τον πολίτη και με τεράστια συμβολή στην αποσυμφόρηση του συστήματος υγείας.
Το διανυκτερεύον φαρμακείο δεν είναι απλώς μια υποχρέωση. Είναι κοινωνική υπηρεσία, ανάχωμα στο σύστημα υγείας και καθημερινή προσφορά, που αξίζει να αναγνωριστεί και να εκτιμηθεί δεόντως.
Farmakopoioi
