Κόκκινες, μαύρες ή λευκές κλωστές διασχίζουν ολόκληρες αίθουσες, καλύπτουν τοίχους και οροφές, τυλίγουν αντικείμενα και σχηματίζουν πυκνά πλέγματα. Είναι οι εντυπωσιακές εικαστικές εγκαταστάσεις της Chiharu Shiota, της Γιαπωνέζας καλλιτέχνιδας που χρησιμοποιεί ένα από τα πιο απλά υλικά για να δημιουργήσει έργα μεγάλης κλίμακας, αφιερωμένα στην ανθρώπινη μνήμη, την παρουσία και την απουσία.
Γεννημένη το 1972 στην Οσάκα και εγκατεστημένη στο Βερολίνο, η Shiota ξεκίνησε από τη ζωγραφική, αναζητώντας σταδιακά έναν τρόπο να επεκτείνει τη δημιουργία της πέρα από τις δύο διαστάσεις του καμβά. Οι κλωστές έγιναν το μέσο με το οποίο μπορούσε να «σχεδιάζει» μέσα στον χώρο. Τεντώνονται, δένονται και διασταυρώνονται, δημιουργώντας ένα περίπλοκο δίκτυο που άλλοτε μοιάζει να αγκαλιάζει τα αντικείμενα και άλλοτε να τα κρατά παγιδευμένα. Για την ίδια, οι δεμένες, μπερδεμένες ή κομμένες κλωστές συνδέονται με τις ανθρώπινες σχέσεις και τους δεσμούς που δημιουργούνται ή χάνονται στη διάρκεια της ζωής.
Ένα από τα πιο ιδιαίτερα στοιχεία της δουλειάς της είναι η χρήση παλιών, καθημερινών αντικειμένων που κάποτε ανήκαν σε άλλους ανθρώπους. Παπούτσια, ρούχα, βαλίτσες, κρεβάτια, καρέκλες και κλειδιά εντάσσονται στις εγκαταστάσεις της, διατηρώντας τη σύνδεσή τους με πραγματικές ανθρώπινες ζωές.
Στο έργο Over the Continents, εκατοντάδες μεταχειρισμένα παπούτσια συνδέονται με κόκκινες κλωστές που συγκλίνουν σε ένα σημείο. Πολλά συνοδεύονται από χειρόγραφα σημειώματα των προηγούμενων ιδιοκτητών τους, με αναμνήσεις από στιγμές της ζωής τους. Ένα συνηθισμένο αντικείμενο, που έχει διανύσει πραγματικές διαδρομές μαζί με τον άνθρωπό του, γίνεται έτσι μέρος μιας συλλογικής αφήγησης.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι το The Key in the Hand, με το οποίο η καλλιτέχνιδα εκπροσώπησε την Ιαπωνία στην Μπιενάλε της Βενετίας το 2015. Για τη δημιουργία του συγκέντρωσε περίπου 180.000 παλιά κλειδιά από διαφορετικές χώρες, πολλά από τα οποία συνοδεύονταν από προσωπικές ιστορίες. Χιλιάδες κλειδιά κρέμονταν από ένα τεράστιο πλέγμα κόκκινων κλωστών, ενώ κάτω από αυτά βρίσκονταν δύο ξύλινες βάρκες. Σύμφωνα με την ίδια, οι βάρκες συμβόλιζαν δύο χέρια που συγκεντρώνουν και κρατούν τις αναμνήσεις των ανθρώπων. Τα κλειδιά, αντικείμενα συνδεδεμένα με σπίτια και προσωπικούς χώρους, αντιπροσώπευαν όσα κάποτε προστατεύαμε ή θεωρούσαμε πολύτιμα.
Διαφορετική είναι η αίσθηση στο In Silence, όπου ένα καμένο πιάνο και καρέκλες περιβάλλονται από ένα πυκνό δίκτυο μαύρων κλωστών. Το έργο γεννήθηκε από μια παιδική ανάμνηση της Shiota, όταν είδε ένα γειτονικό σπίτι να καίγεται. Το πιάνο, που δεν μπορεί πια να παράγει ήχο, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας εγκατάστασης αφιερωμένης στη σιωπή και στη μνήμη όσων έχουν χαθεί.
Μέσα από τις εγκαταστάσεις της, η Chiharu Shiota δίνει στα πιο συνηθισμένα αντικείμενα μια απροσδόκητη παρουσία. Τα παλιά κλειδιά, τα φορεμένα παπούτσια ή ένα πιάνο που δεν ακούγεται πια αποκτούν μια διαφορετική σημασία, χωρίς να χάνουν την ιστορία που κουβαλούν.
Επιμέλεια & κείμενο: soulouposeto.gr
Πηγές στοιχείων: Chiharu Shiota, Smithsonian Institution, Japan Foundation, QAGOMA
soulouposeto




