Ο φωτισμός είναι καθοριστικό στοιχείο τόσο για την άνεση, την αισθητική και τη γενική ατμόσφαιρα κάθε χώρου, όσο και για την ανάδειξη συγκεκριμένων σημείων ή αντικειμένων. Ανάμεσά τους κυρίαρχη θέση κατέχουν τα έργα τέχνης, που θα πρέπει να φωτίζονται με τρόπο ώστε να αναδεικνύονται τα χρώματα και όλες οι λεπτομέρειες, χωρίς έντονες διαφορές φωτεινότητας ή ενοχλητικές αντανακλάσεις.
Ο τρόπος που τα έργα φωτίζονται σε γκαλερί και μουσεία, με συνδυασμό φωτιστικών και πολλαπλές πηγές φωτός, ανάλογα με το φυσικό φως του χώρου, το μέγεθος κάθε έργου αλλά και τις αποχρώσεις του, είναι ενδεικτικός για το γεγονός ότι τα ειδικά φωτιστικά για πίνακες, δεν είναι πάντα η καλύτερη επιλογή
Μικρά και μεσαίου μεγέθους έργα
Τα ειδικά αυτά φωτιστικά, ανεξάρτητα από το επιμέρους σχέδιο, υλικό, φωτεινότητα κλπ είναι σχεδιασμένα για να τοποθετούνται στον τοίχο και στο κέντρο του πίνακα, διοχετεύοντας το φως από πάνω προς τα κάτω. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται ασφαλώς και από το μήκος του φωτιστικού και το είδος λαμπτήρα, όμως γενικά ο συγκεκριμένος τρόπος ενδείκνυται για μικρού ή μεσαίου μεγέθους πίνακες.
Το μήκος ενός τέτοιου φωτιστικού θα πρέπει να είναι τουλάχιστον ίσο με το πλάτος του πίνακα, και λίγο μεγαλύτερο αν υπάρχει φαρδιά κορνίζα, ώστε όλα τα σημεία να φωτίζονται ισομερώς.
Η θέση τοποθέτησης του φωτιστικού είναι επίσης σημαντική. Εκτός από το κέντρο του πίνακα θα πρέπει να τοποθετείται σε ύψος τέτοιο, ώστε ανάλογα με τον σχεδιασμό και την κλίση του, το φως να διοχετεύεται εξ ολοκλήρου πάνω στον πίνακα και όχι στον μπροστά από το έργο χώρο.
Ιδιαίτερα φαρδιές κορνίζες, όπως και κορνίζες με τζάμι διαφοροποιούν τον τρόπο που διαχέεται το φως. Γι΄ αυτό και πριν την οριστική τοποθέτηση ενός ειδικού φωτιστικού για πίνακες είναι χρήσιμες μερικές δοκιμές για την ακριβή θέση τοποθέτησής του.
Μεγάλοι πίνακες
Αντίθετα, σε έργα μεγάλων διαστάσεων, όπως και σε πίνακες με ιδιαίτερα σκοτεινό φόντο και με μόνο χρωματικές λεπτομέρειες, τα ειδικά φωτιστικά για πίνακες δεν κατορθώνουν να αναδείξουν πραγματικά το σύνολο της σύνθεσης, καθώς ο από επάνω προς τα κάτω φωτισμός δεν επαρκεί για το φωτισμό όλων των σημείων.
Στις περιπτώσεις αυτές απαιτείται κατευθυνόμενος φωτισμός από την οροφή προς τον πίνακα, συνήθως με σποτ, για μεγαλύτερη ευελιξία.
Ανάλογα με το μέγεθος του έργου, τόσο σε πλάτος όσο και σε ύψος, ο ιδανικός φωτισμός μπορεί να απαιτεί περισσότερα από ένα σποτ, τοποθετημένα σε ράγα για μεγαλύτερη ευκολία στην τοποθέτηση. Με τον τρόπο αυτό κάθε σκοτεινή περιοχή του έργου δέχεται φως από διαφορετική πηγή, ενώ αποφεύγονται οι αντανακλάσεις στο κέντρο.
Το σημείο τοποθέτησης των σποτ είναι καθοριστικό όχι μόνο για τον φωτισμό του έργου αλλά και για να παραμένει ο χώρος λειτουργικός και άνετος στη χρήση, χωρίς ο φωτισμός του πίνακα να γίνεται ενοχλητικός.
Ο κανόνας των 30°
Η θέση τοποθέτησης των σποτ υπολογίζεται με βάση το συνολικό ύψος του τοίχου έως την οροφή και την θέση του πίνακα στον τοίχο. Ένας σχεδόν πάντα αποτελεσματικός τρόπος για τον υπολογισμό της σωστής θέσης τοποθέτησης φωτιστικών κατεύθυνσης προς έργα τέχνης είναι ο «κανόνας των 30°» που βασίζεται ακριβώς στο ύψος τόσο του τοίχου όσο και του πίνακα.
Μετράμε τη διαφορά από το συνολικό ύψος του τοίχου σε σχέση με το κέντρο του πίνακα και πολλαπλασιάζουμε το αποτέλεσμα με 0,55 (το νούμερο αυτό προκύπτει βάσει τριγωνομετρικών υπολογισμών ώστε η γωνία κλίσης του φωτός να είναι περίπου30°).
Αν για παράδειγμα το συνολικό ύψος του τοίχου έως την οροφή βρίσκεται στα 2,75μ και το κέντρο του πίνακα στα 1,50μ ο υπολογισμός είναι: 2,75μ - 1,50μ = 1,25μ και 1,25μ Χ 0,55 = 0,73 Που σημαίνει ότι τα σποτ στην οροφή θα πρέπει να τοποθετηθούν σε απόσταση 73 εκ από τον πίνακα. Όταν χρησιμοποιούνται δύο ή περισσότερα σποτ για τον φωτισμό ενός έργου τέχνης, συνήθως το αποτέλεσμα είναι καλύτερο όταν αυτά στη δεξιά πλευρά είναι στραμμένα για να φωτίζουν την αριστερή πλευρά του πίνακα και αντίστροφα. Με τον τρόπο αυτό μειώνονται σημαντικά οι αντανακλάσεις, ειδικά σε έργα ιδιαίτερα μεγάλων διαστάσεων.
Αυτός ο τρόπος κατευθυνόμενου φωτισμού μπορεί ασφαλώς να εφαρμοστεί και σε πιο μικρών διαστάσεων πίνακες που παρουσιάζουν ιδιομορφίες, πχ πολύ φαρδιές κορνίζες, ιδιαίτερα σκοτεινό φόντο, έργα πολύ ιδιαίτερης αισθητικής που έχει σημασία να φωτίζεται έντονα κάθε τους λεπτομέρεια και γενικά σε όλες τις περιπτώσεις που τα ειδικά φωτιστικά για πίνακες δεν αποδίδουν το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Το είδος του λαμπτήρα
Οι λάμπες LED είναι η πιο πρακτική επιλογή και αυτές που χρησιμοποιούνται πλέον ευρέως, ακόμη και για τον φωτισμό έργων τέχνης σε γκαλερί ή μουσεία.
Το βασικότερο στοιχείο για σωστό φωτισμό έργων τέχνης, σημαντικότερο κάποιες φορές και από την ένταση του φωτισμού, είναι ο δείκτης χρωματικής απόδοσης. Στα χαρακτηριστικά λαμπτήρων αναφέρεται ως CRI και αφορά το βαθμό που το φως του λαμπτήρα αποδίδει ρεαλιστικά την πραγματική απόχρωση κάθε χρώματος.
Ιδανικά θα πρέπει να επιλέγονται λαμπτήρες με δείκτη CRI ≥ 90 που σημαίνει ότι το τεχνητό φως σε πιστότητα αγγίζει σχεδόν το 100% της ποιότητας του φυσικού φωτός.
Για τον σωστό φωτισμό έργων τέχνης με σποτ, η ένταση των λαμπτήρων ορίζεται με βάση τον γενικό κανόνα ότι το έργο θα πρέπει να φωτίζεται 3 φορές πιο έντονα από τον υπόλοιπο χώρο. Αυτό δημιουργεί την απαραίτητη αντίθεση ώστε το έργο να τραβά το βλέμμα, χωρίς όμως ο φωτισμός να αλλοιώνει την ατμόσφαιρα του δωματίου.
Σε οικιακό περιβάλλον, για μικρά/μεσαία έργα, λαμπτήρες LED με φωτεινότητα 250 έως 400 lumens και για μεγαλύτερα έργα από 450 έως 800 Lumens (ανάλογα με την απόσταση που είναι τοποθετημένα τα σποτ) δημιουργούν το καλύτερο αποτέλεσμα.
Πολύ καλή απόδοση για τον φωτισμό έργων τέχνης παρέχουν και οι λαμπτήρες στενής δέσμης (narrow beam) που διοχετεύουν το φως στοχευμένα σε ένα σημείο με γωνία 10-40°
Η χρήση ροοστάτη (dimmer) στον φωτισμό έργων τέχνης είναι επίσης ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς όχι μόνο διευκολύνει τη ρύθμιση ώστε να μειώνονται οι αντανακλάσεις πάνω στα έργα, αλλά ταυτόχρονα επιτρέπει την αυξομείωση έντασης των συγκεκριμένων φωτιστικών, όποτε αυτό χρειάζεται, για πιο άνετη χρήση του χώρου.
Διαβάστε επίσης:
Ποιο είναι το κατάλληλο φωτιστικό για κάθε χώρο του σπιτιού
SHARE
soulouposeto
