2026-10-08 17:09:31
Κοινοποιήθηκε στους εξής: Δημόσια
της καθηγήτριας του ΕΚΠΑ Irini Skaliora. Μας εξηγεί πολύ ωραία το φετινό Νόμπελ Ιατρικής.
"Επειδή με ρωτούν οι φίλοι. Το χθεσινό Νόμπελ Ιατρικής δόθηκε κατά βάση για μια μέθοδο, όχι για μια συγκεκριμένη ανακάλυψη.
Δόθηκε όμως επειδή η μέθοδος αυτή έχει ήδη βοηθήσει σε πολλές σημαντικές ανακαλύψεις στη νευροεπιστήμη, λχ για το πως δημιουργούνται και ανακαλούνται οι μνήμες, πως ρυθμίζεται η συμπεριφορά, πως επηρεάζονται τα συναισθήματα. Η μέθοδος λέγεται οπτογενετική (optogenetics) και μας επιτρέπει να ελέγχουμε με φως τη λειτουργία των νευρικών κυττάρων, των νευρώνων. Βασίζεται στην ανακάλυψη μιας πολύ ιδιαίτερης πρωτεΐνης, της channelrhodopsin, από τους δύο πρώτους νομπελίστες, τον Hegemann και τον Nagel. Η πρωτεΐνη αυτή μοιάζει με τις αντίστοιχες που έχουμε στα μάτια μας, τις λεγομενες οψίνες, οι οποιες αλλάζουν σχήμα όταν πέσει πάνω τους φως. Αυτό έχει μεγάλη σημασία, γιατί χάρη σε αυτές τις πρωτεΐνες μπορουμε να βλέπουμε: αυτές ειναι που μετατρέπουν το φως σε ηλεκτρικό σήμα, το οποίο ο εγκέφαλός μας κάνει εικόνα.
Η πρωτεΐνη των Hegemann και Nagel βρέθηκε σε μονοκύτταρους οργανισμούς. Ο τρίτος νομπελίστας, ο Deisseroth, τη μετέτρεψε σε ένα είδος «διακόπτη» με τον οποίο μπορούμε να ανάβουμε και να σβήνουμε νευρώνες. Έτσι οι νευροεπιστήμονες πλησίασαν κοντυτερα στο να καταλάβουν πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος. Η μέθοδος άνοιξε κυριολεκτικά μια πόρτα προς αυτόν.
Αυτο ομως που θελω να τονίσω είναι ότι όλα ξεκίνησαν από έρευνα που κινηθηκε απλώς από την περιέργεια ενός επιστήμονα (curiosity-driven research). Ο Hegemann ήθελε να καταλάβει πώς ένας μικροσκοπικός μονοκύτταρος οργανισμός καταφέρνει να κολυμπά προς το φως. Αυτό το ερώτημα θα άφηνε αδιάφορους τους περισσότερους από εμάς και δεν είχε καμία σχέση με τα όσα ακολούθησαν. Μαζί με τον Nagel βρήκαν μια πρωτεΐνη στην επιφάνεια του κυττάρου και διαπίστωσαν ότι όταν αυτή φωτίζεται με μπλε φως, δημιουργει έναν διαυλο στη μεμβράνη του κυττάρου. Από εκεί περνούν ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια, τα ιόντα, και δημιουργούν ηλεκτρικό σήμα.
Στη συνέχεια ο Deisseroth σκέφτηκε ότι, αν βάλει την πρωτεΐνη μέσα σε νευρικά κύτταρα, θα μπορεί να τα ελέγχει με φως: να τα κάνει να δουλεύουν περισσότερο, λιγότερο ή καθόλου. Και αυτο να ειναι αναστρεψιμο. Έτσι θα μπορούσε να μελετήσει πώς η λειτουργία συγκεκριμένων κυττάρων παράγει συγκεκριμένα νοητικά φαινόμενα, όπως η μνήμη και η αντίληψη.
Θα επηρεάσει αυτή η μέθοδος τη ζωή μας; Μέχρι στιγμής η μέθοδος έχει χρησιμοποιηθεί κυρίως σε πειραματόζωα. Σε ανθρώπους έχει δοκιμαστεί μόνο στο μάτι, για μια μορφή τύφλωσης, όπου ορισμένοι ασθενείς απέκτησαν περιορισμένη όραση. Για τον εγκέφαλο, όπου είναι πολύ πιο δύσκολο να εφαρμοστεί, δεν υπάρχει ακόμη αντίστοιχη εφαρμογή. Αλλα βεβαια, ουτε καν ο ιδιος ο Hagemann δεν θα μπορουσε να φανταστει οταν μελετουσε το μονοκυτταρο φυκι του, τι ερευνητικο τσουνάμι θα σήκωνε.
tinanantsou.blogspot.gr
της καθηγήτριας του ΕΚΠΑ Irini Skaliora. Μας εξηγεί πολύ ωραία το φετινό Νόμπελ Ιατρικής.
"Επειδή με ρωτούν οι φίλοι. Το χθεσινό Νόμπελ Ιατρικής δόθηκε κατά βάση για μια μέθοδο, όχι για μια συγκεκριμένη ανακάλυψη.
Δόθηκε όμως επειδή η μέθοδος αυτή έχει ήδη βοηθήσει σε πολλές σημαντικές ανακαλύψεις στη νευροεπιστήμη, λχ για το πως δημιουργούνται και ανακαλούνται οι μνήμες, πως ρυθμίζεται η συμπεριφορά, πως επηρεάζονται τα συναισθήματα. Η μέθοδος λέγεται οπτογενετική (optogenetics) και μας επιτρέπει να ελέγχουμε με φως τη λειτουργία των νευρικών κυττάρων, των νευρώνων. Βασίζεται στην ανακάλυψη μιας πολύ ιδιαίτερης πρωτεΐνης, της channelrhodopsin, από τους δύο πρώτους νομπελίστες, τον Hegemann και τον Nagel. Η πρωτεΐνη αυτή μοιάζει με τις αντίστοιχες που έχουμε στα μάτια μας, τις λεγομενες οψίνες, οι οποιες αλλάζουν σχήμα όταν πέσει πάνω τους φως. Αυτό έχει μεγάλη σημασία, γιατί χάρη σε αυτές τις πρωτεΐνες μπορουμε να βλέπουμε: αυτές ειναι που μετατρέπουν το φως σε ηλεκτρικό σήμα, το οποίο ο εγκέφαλός μας κάνει εικόνα.
Η πρωτεΐνη των Hegemann και Nagel βρέθηκε σε μονοκύτταρους οργανισμούς. Ο τρίτος νομπελίστας, ο Deisseroth, τη μετέτρεψε σε ένα είδος «διακόπτη» με τον οποίο μπορούμε να ανάβουμε και να σβήνουμε νευρώνες. Έτσι οι νευροεπιστήμονες πλησίασαν κοντυτερα στο να καταλάβουν πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος. Η μέθοδος άνοιξε κυριολεκτικά μια πόρτα προς αυτόν.
Αυτο ομως που θελω να τονίσω είναι ότι όλα ξεκίνησαν από έρευνα που κινηθηκε απλώς από την περιέργεια ενός επιστήμονα (curiosity-driven research). Ο Hegemann ήθελε να καταλάβει πώς ένας μικροσκοπικός μονοκύτταρος οργανισμός καταφέρνει να κολυμπά προς το φως. Αυτό το ερώτημα θα άφηνε αδιάφορους τους περισσότερους από εμάς και δεν είχε καμία σχέση με τα όσα ακολούθησαν. Μαζί με τον Nagel βρήκαν μια πρωτεΐνη στην επιφάνεια του κυττάρου και διαπίστωσαν ότι όταν αυτή φωτίζεται με μπλε φως, δημιουργει έναν διαυλο στη μεμβράνη του κυττάρου. Από εκεί περνούν ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια, τα ιόντα, και δημιουργούν ηλεκτρικό σήμα.
Στη συνέχεια ο Deisseroth σκέφτηκε ότι, αν βάλει την πρωτεΐνη μέσα σε νευρικά κύτταρα, θα μπορεί να τα ελέγχει με φως: να τα κάνει να δουλεύουν περισσότερο, λιγότερο ή καθόλου. Και αυτο να ειναι αναστρεψιμο. Έτσι θα μπορούσε να μελετήσει πώς η λειτουργία συγκεκριμένων κυττάρων παράγει συγκεκριμένα νοητικά φαινόμενα, όπως η μνήμη και η αντίληψη.
Θα επηρεάσει αυτή η μέθοδος τη ζωή μας; Μέχρι στιγμής η μέθοδος έχει χρησιμοποιηθεί κυρίως σε πειραματόζωα. Σε ανθρώπους έχει δοκιμαστεί μόνο στο μάτι, για μια μορφή τύφλωσης, όπου ορισμένοι ασθενείς απέκτησαν περιορισμένη όραση. Για τον εγκέφαλο, όπου είναι πολύ πιο δύσκολο να εφαρμοστεί, δεν υπάρχει ακόμη αντίστοιχη εφαρμογή. Αλλα βεβαια, ουτε καν ο ιδιος ο Hagemann δεν θα μπορουσε να φανταστει οταν μελετουσε το μονοκυτταρο φυκι του, τι ερευνητικο τσουνάμι θα σήκωνε.
tinanantsou.blogspot.gr
ΜΟΙΡΑΣΤΕΙΤΕ
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ
ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ
