Ο μύθος του «όλα ανακυκλώνονται»

Η ανακύκλωση δεν είναι πανάκεια και δεν καλύπτει το σύνολο όσων καταναλώνουμε.

Η ιδέα ότι «όλα ανακυκλώνονται» έχει εδραιωθεί ως καθησυχαστική απάντηση απέναντι στην αυξανόμενη παραγωγή απορριμμάτων. Στην πράξη, όμως, η ανακύκλωση αφορά συγκεκριμένα υλικά, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, και δεν μπορεί να αντισταθμίσει την υπερκατανάλωση. Στο πλαίσιο του green living, η κατανόηση των ορίων της είναι εξίσου σημαντική με τη συμμετοχή μας σε αυτήν.

Η έννοια της ανακύκλωσης συνδέθηκε για χρόνια με την ιδέα της «δεύτερης ζωής» των υλικών. Το μήνυμα ήταν απλό: διαχωρίζουμε τα απορρίμματα και το πρόβλημα λύνεται. Αυτή η απλοποίηση, αν και ενθάρρυνε τη συμμετοχή, δημιούργησε και μια παρανόηση. Δεν ανακυκλώνονται όλα τα υλικά με τον ίδιο τρόπο, ούτε με την ίδια αποτελεσματικότητα.

Ορισμένα υλικά, όπως το αλουμίνιο και το γυαλί, μπορούν να ανακυκλωθούν πολλές φορές χωρίς σημαντική απώλεια ποιότητας. Το χαρτί και το χαρτόνι επίσης επαναχρησιμοποιούνται, αν και με περιορισμένο αριθμό κύκλων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ανακύκλωση συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση της εξόρυξης πρώτων υλών.

Ωστόσο, ακόμη και εδώ υπάρχουν όρια. Τα υλικά πρέπει να είναι καθαρά, σωστά διαχωρισμένα και να υπάρχει η κατάλληλη υποδομή επεξεργασίας. Η ύπαρξη κάδου δεν εγγυάται την πλήρη αξιοποίηση του περιεχομένου του.

Η μεγαλύτερη σύγχυση αφορά τα πλαστικά. Αν και πολλά φέρουν σύμβολα ανακύκλωσης, αυτό δεν σημαίνει ότι ανακυκλώνονται πράγματι σε μεγάλη κλίμακα. Ορισμένοι τύποι πλαστικού ανακυκλώνονται περιορισμένα, ενώ άλλοι οδηγούνται σε ενεργειακή αξιοποίηση ή σε χώρους υγειονομικής ταφής.

Επιπλέον, η ποιότητα του πλαστικού συνήθως υποβαθμίζεται μετά από κάθε κύκλο επεξεργασίας. Αυτό σημαίνει ότι η ανακύκλωση δεν είναι απεριόριστη διαδικασία αλλά έχει τεχνικά και οικονομικά όρια.

▶ 

Όταν θεωρούμε ότι όλα ανακυκλώνονται, ενδέχεται να καταναλώνουμε με λιγότερες αναστολές. Η συσκευασία μοιάζει λιγότερο προβληματική αν πιστεύουμε ότι θα επανέλθει στον κύκλο παραγωγής. Έτσι, η ανακύκλωση μετατρέπεται από εργαλείο περιορισμού των απορριμμάτων σε άλλοθι συνέχισης της ίδιας συμπεριφοράς.

Στην πραγματικότητα, η ιεραρχία της βιώσιμης διαχείρισης απορριμμάτων ξεκινά από τη μείωση και την επαναχρησιμοποίηση. Η ανακύκλωση έρχεται ως τρίτο βήμα, όχι ως μοναδική λύση.

Η αποδόμηση του μύθου δεν σημαίνει αμφισβήτηση της αξίας της ανακύκλωσης. Σημαίνει αναγνώριση των ορίων της. Η σωστή ενημέρωση για το τι δέχεται κάθε σύστημα, η αποφυγή περιττών συσκευασιών και η επιλογή προϊόντων με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής είναι βήματα εξίσου σημαντικά.

Το green living δεν βασίζεται στην τελειότητα αλλά στη συνειδητή επιλογή. Η ανακύκλωση παραμένει απαραίτητη, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη μείωση της κατανάλωσης. Αντί να αναρωτιόμαστε αν όλα ανακυκλώνονται, ίσως αξίζει να αναρωτηθούμε αν όλα είναι απαραίτητα.

Tip Πριν αγοράσετε ένα προϊόν, ελέγξτε όχι μόνο αν η συσκευασία του ανακυκλώνεται, αλλά και αν μπορείτε να αποφύγετε τη συσκευασία ή ακόμη και το ίδιο το προϊόν, αν πρόκειται για κάτι που ίσως δεν το χρειάζεστε πραγματικά. Η απόλυτα καλύτερη διαχείριση απορριμμάτων δεν είναι παρά αυτή που ...δεν δημιουργείται.