Οι παλιοί κήποι συχνά έχουν μια ιδιαίτερη γοητεία που δεν οφείλεται στον σχεδιασμό αλλά στον χαρακτήρα και στην ζωντανή αίσθηση του χώρου.
Η εικόνα μιας παλιάς αυλής ή ενός μικρού κήπου είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική, σε πολλές νησιωτικές και ηπειρωτικές περιοχές της χώρας μας. Γιασεμιά που σκαρφαλώνουν σε τοίχους, λεμονιές που θέριεψαν με τα χρόνια, πήλινες γλάστρες και φυτά που φαίνεται να έχουν βρει τη σωστή θέση σχεδόν από μόνα τους. Παρότι οι χώροι δεν δημιουργήθηκαν με συγκεκριμένους κανόνες σχεδιασμού, παρά μόνο με ό,τι υπήρχε διαθέσιμο και αγάπη για τα φυτά, συχνά διαθέτουν μια ισορροπία και μια αίσθηση φυσικότητας που δύσκολα συναντά κανείς σε έναν σύγχρονο, σχεδιασμένο και στην τελευταία λεπτομέρεια κήπο.
Οι κήποι σε μικρές αυλές
Στην Ελλάδα οι περισσότεροι κήποι παλαιότερα δεν ήταν μεγάλοι διαμορφωμένοι χώροι, αλλά μικροί κήποι που αναπτύσσονταν συνήθως μέσα στις αυλές των σπιτιών. Τα φυτά, εκτός κάποιων δέντρων, βρίσκονταν κυρίως σε γλάστρες τοποθετημένες περιμετρικά της αυλής, δίπλα στην είσοδο, κοντά στους τοίχους, σε σκαλοπάτια και πεζούλια ή σε πρόχειρα διαμορφωμένα παρτέρια.
Τριανταφυλλιές, γαρυφαλλιές και γαρδένιες, συχνά φυτεμένες σε μεταλλικούς τενεκέδες, μαζί με φούλι, σκουλαρίκι, κατηφέδες, γιασεμί και βασιλικό έδιναν χρώμα και άρωμα σε ολόκληρες γειτονιές. Δέντρα όπως λεμονιές, μουριές, ελιές ή μια κληματαριά που απλωνόταν πάνω από την αυλή, πρόσφεραν σκιά αλλά και καρπούς και λειτουργούσαν συχνά ως το φυσικό κέντρο του χώρου.
Χωρίς να επιδιώκεται συνειδητά, οι περισσότεροι παλιοί κήποι, αποτελούν παραδείγματα μεσογειακών κήπων μειωμένης φροντίδας. Τα περισσότερα φυτά που συναντούσε κανείς σε μια αυλή ήταν σχεδόν πάντα είδη απόλυτα προσαρμοσμένα στο κλίμα και στις συνθήκες κάθε περιοχής.
Τα περισσότερα από αυτά σπάνια αγοράζονταν. Προέρχονταν κυρίως από μοσχεύματα κομμένα από γειτονικούς κήπους ή από γενικά κοντινές περιοχές. Με τον τρόπο αυτό ένα φυτό μπορούσε εύκολα να πολλαπλασιαστεί και να εμφανιστεί σε πολλές αυλές της ίδιας γειτονιάς, ένα στοιχείο που συναντάμε ακόμη και σήμερα στα νησιά αλλά και χωριά της ηπειρωτικής χώρας.
Ο κήπος ως μέρος της καθημερινής ζωής
Στα παλιά σπίτια ο κήπος ήταν ταυτισμένος με την αυλή, δεν είχε μόνο διακοσμητικό ρόλο, αφορούσε την καθημερινότητα μέσα στο σπίτι. Η αυλή αποτελούσε προέκταση του σπιτιού, ειδικά τις εποχές με καλές καιρικές συνθήκες. Διαμορφωμένη συνήθως γύρω από ένα μεγάλο τραπέζι ήταν χώρος για ξεκούραση, για μικρές καθημερινές ασχολίες, για τις προεργασίες που αφορούσαν το φαγητό, για φροντίδα των φυτών, για συνάντηση με γείτονες και φίλους, για να παίζουν τα παιδιά.
Αυτή η συνεχής παρουσία ανθρώπων μέσα στον χώρο διαμόρφωνε με έναν τρόπο και την αίσθηση που αυτός δημιουργούσε, σαν ένα ζωντανό και όχι διακοσμητικό σημείο του σπιτιού, όπως συχνά συμβαίνει με τους σημερινούς άψογα σχεδιασμένους κήπους.
Ακόμη και το λάστιχο ποτίσματος, που συνήθως πάντα ήταν ξετυλιγμένο και εμφανές, δημιουργούσε ένα σημάδι ζωντάνιας στον χώρο, σαν απόδειξη ότι εκεί κατοικούν άνθρωποι που εκείνοι φροντίζουν τα φυτά και όχι ο κηπουρός ή το ...αυτόματο πότισμα.
▶
Η φυσική ατέλεια των παλιών κήπωνΟι παλιοί κήποι σπάνια ήταν τέλειοι με την αισθητική που συναντάμε σήμερα σε εξωτερικούς χώρους. Τα φυτά μπορεί να είχαν διαφορετικά μεγέθη, οι γλάστρες να μην ήταν ίδιες μεταξύ τους και τα υλικά να είχαν φθαρεί με τα χρόνια. Ωστόσο αυτές ακριβώς οι ανομοιομορφίες δημιουργούσαν έναν χώρο πιο ζωντανό και με πιο προσωπικό χαρακτήρα. Πήλινες γλάστρες με εμφανή σημάδια φθοράς από το χρόνο, μεταλλικοί τενεκέδες, αυτοσχέδιες πέργκολες που σκαρφάλωναν κληματαριές, τριανταφυλλιές ή γιασεμί, φυτά αναπτυγμένα ανά σημεία κάπως άναρχα, δημιουργούσαν ένα αυθεντικό αλλά και απόλυτα φυσικό περιβάλλον, χωρίς εξεζητημένα στοιχεία, στο οποίο οι κάτοικοι του σπιτιού απολάμβαναν να βρίσκονται και ένοιωθαν ελεύθεροι.
Αυτή η αισθητική «ανεμελιά» και η αίσθηση ότι ο χώρος δημιουργήθηκε και εξελίχθηκε φυσικά και με απλότητα, χωρίς να επιδιώκει να φτάσει ή να μοιάσει σε κάποιο πρότυπο, είναι τις περισσότερες φορές το πιο έντονα γοητευτικό στοιχείο των παλιών κήπων. Φυτά, υλικά και γενική διαμόρφωση σε αρμονία με το γενικό φυσικό περιβάλλον και τη φυσιολογική φθορά του χρόνου. Ό,τι περισσότερο δηλαδή μπορεί κανείς να αποζητά από ένα περιβάλλον ώστε αυτό πραγματικά να ξεκουράζει και να ηρεμεί.
Τι μπορούμε να κρατήσουμε σήμερα από τους παλιούς κήπους
Ο κήπος σαν εξωτερικός χώρος του σπιτιού, αντανακλά ανά εποχή κοινωνικές και κυρίως συνήθειες της καθημερινής ζωής των ανθρώπων. Στοιχεία που προφανώς έχουν διαφοροποιηθεί σημαντικά σε σχέση με παλαιότερες εποχές και συνεχίζουν να αλλάζουν. Δεν ήταν μόνο οι κήποι, ήταν τα σπίτια διαφορετικά, η ζωή μας εντελώς αλλιώς. Για αυτό και ούτε χρειάζεται είναι δε εντελώς ανώφελο να προσπαθήσουμε να αντιγράψουμε στο σύνολό της μια παλιά αυλή, για να δημιουργήσουμε έναν όμορφο και λειτουργικό εξωτερικό χώρο σήμερα. Ωστόσο οι παλιοί κήποι μας θυμίζουν ορισμένες αρχές που παραμένουν διαχρονικές. Η απλότητα, η φυσική εξέλιξη φυτών και υλικών και η αποδοχή μιας μικρής ατέλειας, συχνά δημιουργούν χώρους πιο ευχάριστους και πιο ανθρώπινους.
Ένας κήπος μπορεί να αποκτήσει πραγματική γοητεία όταν, κυρίως, του δοθεί χρόνος να εξελιχθεί, χωρίς να απαιτούμε από την αρχή την τέλεια διαμόρφωση. Τα φυτά μεγαλώνουν, η όψη των υλικών αλλάζει και ο χώρος προσαρμόζεται φυσικά στις συνήθειες των ανθρώπων που τον χρησιμοποιούν. Έτσι ο κήπος μετατρέπεται σταδιακά σε έναν χώρο ευχάριστο, οικείο και λειτουργικό, που μας ηρεμεί και μας προσκαλεί να τον απολαύσουμε, αντί να γίνεται μια ακόμη υποχρέωση ή ένα σημείο του σπιτιού που απλώς χρειάζεται συνεχώς περισσότερη φροντίδα.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
pinterest.soulouposeto
SHARE
soulouposeto
