ΝΕΑ VIDEO NEA PHOTO NEA

 | 

Το Βόρειο Σέλας στην Ελλάδα: «Το μέγεθος της χθεσινής ηλιακής έκρηξης βρισκόταν στη μέγιστη κλίμακα»

Το Βόρειο Σέλας εμφανίστηκε στην Κέρκυρα το βράδυ της 19ης Ιανουαρίου. Πηγή: Yannis Manesis

Στέλιος Βογιατζάκης

Μια από τις ισχυρότερες γεωμαγνητικές καταιγίδες των τελευταίων δεκαετιών ξέσπασε το βράδυ της Δευτέρας μετά την ηλιακή έκρηξη που ξεκίνησε περίπου στις 6 το απόγευμα και βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Προς το παρόν δεν έχει καταγραφεί κανένα από τα προβλήματα που συνδέονται με τις γεωμαγνητικές καταιγίδες, όπως είναι οι διακοπές ηλεκτροδότησης και οι δυσλειτουργίες σε δορυφορικά συστήματα και επικοινωνίες. Η ένταση του φαινομένου ωστόσο είναι τόσο μεγάλη ώστε το Βόρειο Σέλας έγινε ορατό σε χώρες που βρίσκονται σε χαμηλό γεωγραφικό πλάτος, όπως η Ελλάδα, με αποτέλεσμα ερασιτέχνες και επαγγελματίες φωτογράφοι να καταγράψουν πανέμορφες εικόνες στη Μακεδονία, στην Ηπειρο και στα Επτάνησα.

Οι επιστήμονες λένε ότι μια ηλιακή έκρηξη δεν είναι ένα γεγονός που ολοκληρώνεται αμέσως μόλις συμβεί και προσθέτουν ότι η μάζα (στεμματικό υλικό) που απελευθερώνεται από τον ήλιο μπορεί, ανάλογα με την ταχύτητα που ταξιδεύει, να κάνει έως και τέσσερις ημέρες για να φτάσει στη Γη. Επομένως προβλήματα μπορεί να παρατηρηθούν και τις επόμενες ημέρες.

Ο ηλιακός φυσικός του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Κωνσταντίνος Τζιότζιου εξηγεί στην «Κ» ότι οι ηλιακές εκρήξεις μετρούνται σε πέντε κλίμακες, την Α, τη Β, τη C, τη Μ και την Χ. «Το μέγεθος της χθεσινής έκρηξης ήταν Χ 1,9. Βρισκόταν, δηλαδή, στη μέγιστη κλίμακα ισχύος. Σε κάθε κλίμακα υπάρχει διαβάθμιση από το 1 έως το 9,9, εκτός από την Χ όπου δεν υπάρχει διαβάθμιση. Το 2003, όταν έγινε η ηλιακή έκρηξη που προκάλεσε τεράστια μπλακ άουτ, το μέγεθος ήταν Χ 27» λέει.

Ισχυρή ηλιακή καταιγίδα πλήττει τη Γη – Πιθανά προβλήματα ηλεκτροδότησης

Τι συμβαίνει όμως όταν γίνεται μια ηλιακή έκρηξη και γιατί υπάρχουν επιπτώσεις στη Γη; Ο κ. Τζιότζιου απαντά ότι με την έκρηξη απελευθερώνονται ηλεκτρισμένα σωματίδια, όπως ηλεκτρόνια και πρωτόνια, αλλά και συχνά και στεμματικό πλάσμα από τον ήλιο που κινείται με χαμηλότερη ταχύτητα και μπορεί να φτάσει στη Γη ύστερα από τέσσερις ημέρες. «Στα πρώτα 20 λεπτά μετά την έκρηξη έχουμε συχνά το λεγόμενο radio blackout. Αυτό συμβαίνει επειδή ιονίζεται η ιονόσφαιρα και επηρεάζονται ή διακόπτονται κάποιες επικοινωνίες», τονίζει και προσθέτει ότι εδώ και χρόνια λαμβάνονται μέτρα για να αποφευχθούν δυσάρεστες επιπτώσεις, ιδίως ύστερα από όσα συνέβησαν το 1989 και το 2003. «Το 2003 είχαν απαγορευτεί οι πτήσεις πάνω από τις 70 μοίρες, καθώς μια ηλιακή έκρηξη επηρεάζει την ασφάλεια τους σε υψηλά γεωγραφικά πλάτη. Επίσης, αν τα φορτισμένα σωματίδια παγιδευτούν στα δίκτυα μεταφοράς ενέργειας δημιουργούν επαγωγικές τάσεις. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να καίγονται οι μετασχηματιστές. Αυτό είχε προκαλέσει ένα μπλακ άουτ περίπου τριών ημερών στον Καναδά το 1989. Οι εταιρείες πλέον το γνωρίζουν αυτό και μειώνουν την τάση στο σύστημα μεταφοράς ενέργειας», λέει. Κρηνίδες Καβάλας, ξημερώματα Τρίτης 20 Ιανουαρίου. Πηγή: John Milis – Weather News Greece

Ο κ. Τζιότζιου λέει πως οι επιστήμονες παρατηρούν τις περιοχές του ήλιου στις οποίες αναδύεται έντονο μαγνητικό πεδίο και μπορούν να εκτιμήσουν αν θα γίνει κάποια μεγάλη έκρηξη. «Το πότε και πόσο ισχυρή θα είναι δεν μπορούμε να το προβλέψουμε ακριβώς. Είναι ανάλογο με την πρόγνωση των σεισμών. Υπάρχουν εργαλεία που μας δίνουν τις πιθανότητες να συμβεί κάποια έκρηξη κάποιου μεγέθους στον ήλιο», τονίζει.

Σε άλλον έναν παραλληλισμό με τη μελέτη των σεισμών, ο κ. Τζιότζιου προσθέτει ότι δεν μπορεί να προσδιοριστεί τι θα συμβεί ύστερα από μια ηλιακή έκρηξη, αν δηλαδή, θα ακολουθήσει άλλη μια ανάλογου μεγέθους ή μια αλληλουχία μικρότερων. «Μετά τη χθεσινή ηλιακή έκρηξη συνεχίζουμε να έχουμε εκρήξεις στην κλίμακα C», λέει.

Η παρατήρηση του Βόρειου Σέλαος από την Ελλάδα είναι κάτι που συμβαίνει σπάνια. Δεν είναι όμως ένα πρωτοφανές γεγονός. Ο κ. Τζιότζιου λέει ότι όσο πιο ισχυρή είναι μια ηλιακή έκρηξη τόσο πιο πιθανό είναι να γίνει η παρατήρησή του σε πιο χαμηλό γεωγραφικό πλάτος. «Οταν φορτισμένα σωματίδια ή στεμματική εκτίναξη μάζας φτάσει από τον ήλιο στη Γη προσκρούει στο μαγνητικό πεδίο που την περιβάλλει σαν κουκούλι και το “πιέζει”. Αυτό έχει συχνά ως αποτέλεσμα τα φορτισμένα σωματίδια να εισέρχονται στο μαγνητικό πεδίο, να ταξιδεύουν προς τους πόλους και να στην πορεία να συγκρούονται με άτομα της ατμόσφαιρας. Ετσι δημιουργείται το σέλας. Οσο πιο ισχυρή είναι η έκρηξη σε τόσο πιο χαμηλό γεωγραφικό πλάτος είναι πιθανό να δούμε το σέλας. Γι’ αυτό παρατηρήσαμε και το κόκκινο σέλας στα Επτάνησα. Αν βρισκόμασταν σε πιο ψηλά γεωγραφικά πλάτη θα βλέπαμε το σέλας και σε άλλα χρώματα, κυρίως το πράσινο», λέει.

Πηγή:https://www.kathimerini.gr/s