2026-01-21 10:47:03
Πώς μπορείς να διαπιστώσεις αν κάποιος είναι πράγματι ερευνητής ή επιστημονικός «ειδικός»;
Στη δημόσια σφαίρα ακούμε συχνά ανθρώπους να παρουσιάζονται ως ερευνητές, διακεκριμένοι επιστήμονες, ειδικοί διεθνούς κύρους ή κορυφαίοι γνώστες ενός επιστημονικού αντικειμένου. Από την αστροφυσική και την ιατρική έως την τεχνητή νοημοσύνη και το περιβάλλον, οι «ειδικοί» περισσεύουν στα μέσα ενημέρωσης.
Όμως πώς μπορεί κάποιος πολίτης —ή ακόμη καλύτερα ένας δημοσιογράφος— να ελέγξει αν αυτοί οι ισχυρισμοί ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα;
Η απάντηση είναι απλή: η σύγχρονη επιστήμη αφήνει πάντα ίχνη.
1. Google Scholar – το πρώτο και βασικό φίλτρο
Το πρώτο βήμα είναι να αναζητήσεις το όνομα του ατόμου στα αγγλικά στο Google Scholar:
https://scholar.google.com/
Εκεί μπορείς να δεις:
αν έχει δημοσιεύσει επιστημονικά άρθρα,
σε ποια περιοδικά ή συνέδρια,
πόσες φορές έχει αναφερθεί (citations) από άλλους ερευνητές,
αν διαθέτει συνεκτικό και αναγνωρίσιμο επιστημονικό έργο.
Αν κάποιος ισχυρίζεται ότι είναι ερευνητής διεθνούς κύρους αλλά δεν εμφανίζεται καν στο Google Scholar, αυτό είναι σοβαρό καμπανάκι.
2. Scopus – πιο «παραδοσιακή» και αυστηρή βάση δεδομένων
Το Scopus είναι μία από τις σημαντικότερες διεθνείς βάσεις επιστημονικών δημοσιεύσεων:
https://www.scopus.com/freelookup/form/author.uri
Εδώ μπορείς να ελέγξεις:
αν ο ερευνητής έχει καταχωρημένο author profile,
το πλήθος και το είδος των δημοσιεύσεών του,
το h-index του (δείκτης επιστημονικής απήχησης).
Η απουσία από το Scopus, ειδικά για κάποιον που δηλώνει «καταξιωμένος ερευνητής», γεννά εύλογα ερωτήματα.
3. Web of Science και NASA/ADS – εξειδικευμένα εργαλεία
Δύο ακόμη καθιερωμένες πλατφόρμες είναι:
Web of Science
https://www.webofknowledge.com/
Ιδιαίτερα χρήσιμο για έλεγχο ποιότητας περιοδικών και citations.
NASA/ADS (Astrophysics Data System)
https://ui.adsabs.harvard.edu
Απαραίτητο εργαλείο για αστρονομία, αστροφυσική και συναφείς επιστήμες.
Για ερευνητές που δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους τομείς, η απουσία από το ADS είναι πρακτικά αδιανόητη.
4. AD Scientific Index – ένα «πολυεργαλείο» επιστημονικού προφίλ
Τέλος, υπάρχει και το AD Scientific Index:
https://www.adscientificindex.com
Πρόκειται για ένα είδος επιστημονικού “ελβετικού σουγιά”, καθώς:
αντλεί δεδομένα από Google Scholar, Scopus και άλλες βάσεις,
δημιουργεί συγκριτικό προφίλ ερευνητών,
δείχνει κατάταξη σε επίπεδο ιδρύματος, χώρας, Ευρώπης και παγκοσμίως.
Δεν είναι τέλειο, αλλά προσφέρει μια συνολική εικόνα.
Ένα κρίσιμο ερώτημα προς τα ΜΜΕ
Με όλα αυτά τα εργαλεία διαθέσιμα δωρεάν ή με ελάχιστο κόπο, προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα:
Μήπως θα έπρεπε και οι δημοσιογράφοι να ελέγχουν ποιον καλούν ως “ειδικό”;
Η επιστημονική ιδιότητα δεν είναι τίτλος αυτοανακήρυξης.
Είναι κάτι που αποδεικνύεται:
με δημοσιεύσεις,
με αναφορές από την επιστημονική κοινότητα,
με διαφάνεια και διεθνή παρουσία.
Σε μια εποχή παραπληροφόρησης, ο έλεγχος της επιστημονικής αξιοπιστίας δεν είναι πολυτέλεια — είναι αναγκαιότητα.
Φωτογραφία κειμενο Tina Nantsou
tinanantsou.blogspot.gr
Στη δημόσια σφαίρα ακούμε συχνά ανθρώπους να παρουσιάζονται ως ερευνητές, διακεκριμένοι επιστήμονες, ειδικοί διεθνούς κύρους ή κορυφαίοι γνώστες ενός επιστημονικού αντικειμένου. Από την αστροφυσική και την ιατρική έως την τεχνητή νοημοσύνη και το περιβάλλον, οι «ειδικοί» περισσεύουν στα μέσα ενημέρωσης.
Όμως πώς μπορεί κάποιος πολίτης —ή ακόμη καλύτερα ένας δημοσιογράφος— να ελέγξει αν αυτοί οι ισχυρισμοί ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα;
Η απάντηση είναι απλή: η σύγχρονη επιστήμη αφήνει πάντα ίχνη.
1. Google Scholar – το πρώτο και βασικό φίλτρο
Το πρώτο βήμα είναι να αναζητήσεις το όνομα του ατόμου στα αγγλικά στο Google Scholar:
https://scholar.google.com/
Εκεί μπορείς να δεις:
αν έχει δημοσιεύσει επιστημονικά άρθρα,
σε ποια περιοδικά ή συνέδρια,
πόσες φορές έχει αναφερθεί (citations) από άλλους ερευνητές,
αν διαθέτει συνεκτικό και αναγνωρίσιμο επιστημονικό έργο.
Αν κάποιος ισχυρίζεται ότι είναι ερευνητής διεθνούς κύρους αλλά δεν εμφανίζεται καν στο Google Scholar, αυτό είναι σοβαρό καμπανάκι.
2. Scopus – πιο «παραδοσιακή» και αυστηρή βάση δεδομένων
Το Scopus είναι μία από τις σημαντικότερες διεθνείς βάσεις επιστημονικών δημοσιεύσεων:
https://www.scopus.com/freelookup/form/author.uri
Εδώ μπορείς να ελέγξεις:
αν ο ερευνητής έχει καταχωρημένο author profile,
το πλήθος και το είδος των δημοσιεύσεών του,
το h-index του (δείκτης επιστημονικής απήχησης).
Η απουσία από το Scopus, ειδικά για κάποιον που δηλώνει «καταξιωμένος ερευνητής», γεννά εύλογα ερωτήματα.
3. Web of Science και NASA/ADS – εξειδικευμένα εργαλεία
Δύο ακόμη καθιερωμένες πλατφόρμες είναι:
Web of Science
https://www.webofknowledge.com/
Ιδιαίτερα χρήσιμο για έλεγχο ποιότητας περιοδικών και citations.
NASA/ADS (Astrophysics Data System)
https://ui.adsabs.harvard.edu
Απαραίτητο εργαλείο για αστρονομία, αστροφυσική και συναφείς επιστήμες.
Για ερευνητές που δραστηριοποιούνται σε αυτούς τους τομείς, η απουσία από το ADS είναι πρακτικά αδιανόητη.
4. AD Scientific Index – ένα «πολυεργαλείο» επιστημονικού προφίλ
Τέλος, υπάρχει και το AD Scientific Index:
https://www.adscientificindex.com
Πρόκειται για ένα είδος επιστημονικού “ελβετικού σουγιά”, καθώς:
αντλεί δεδομένα από Google Scholar, Scopus και άλλες βάσεις,
δημιουργεί συγκριτικό προφίλ ερευνητών,
δείχνει κατάταξη σε επίπεδο ιδρύματος, χώρας, Ευρώπης και παγκοσμίως.
Δεν είναι τέλειο, αλλά προσφέρει μια συνολική εικόνα.
Ένα κρίσιμο ερώτημα προς τα ΜΜΕ
Με όλα αυτά τα εργαλεία διαθέσιμα δωρεάν ή με ελάχιστο κόπο, προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα:
Μήπως θα έπρεπε και οι δημοσιογράφοι να ελέγχουν ποιον καλούν ως “ειδικό”;
Η επιστημονική ιδιότητα δεν είναι τίτλος αυτοανακήρυξης.
Είναι κάτι που αποδεικνύεται:
με δημοσιεύσεις,
με αναφορές από την επιστημονική κοινότητα,
με διαφάνεια και διεθνή παρουσία.
Σε μια εποχή παραπληροφόρησης, ο έλεγχος της επιστημονικής αξιοπιστίας δεν είναι πολυτέλεια — είναι αναγκαιότητα.
Φωτογραφία κειμενο Tina Nantsou
tinanantsou.blogspot.gr
ΜΟΙΡΑΣΤΕΙΤΕ
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ
ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΑΡΘΡΟ
Hλιακή καταιγίδα έφερε το σέλας στον ουρανό της Ελλάδας
ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ
