Πώς το φυσικό φως επηρεάζει την αίσθηση ενός χώρου

Το φυσικό φως είναι ένα από τα στοιχεία που επηρεάζουν περισσότερο την αίσθηση ενός σπιτιού. Δεν καθορίζει μόνο το πόσο φωτεινός είναι ένας χώρος, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις επιφάνειες, τα χρώματα και την ατμόσφαιρα μέσα στη διάρκεια της ημέρας. Ένα δωμάτιο που δέχεται άφθονο φυσικό φως μπορεί να φαίνεται μεγαλύτερο και πιο ζωντανό, ενώ ένας χώρος με περιορισμένο φωτισμό αποκτά συχνά πιο ήρεμο και κλειστό χαρακτήρα.

Διαχρονικά στην αρχιτεκτονική το φυσικό φως αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεία γύρω από τα οποία οργανώνονται ο σχεδιασμός ενός κτιρίου. Ο προσανατολισμός του σπιτιού, η θέση των ανοιγμάτων και η πορεία του ήλιου μέσα στη διάρκεια της ημέρας καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο που φωτίζονται οι εσωτερικοί χώροι και «υποδεικνύουν» τα στοιχεία της κάτοψης. 

Ειδικά στη σύγχρονη αρχιτεκτονική ολόκληρη η διάταξη ενός σπιτιού συχνά οργανώνεται γύρω από το φως, ώστε να αξιοποιείται καλύτερα ο ήλιος τον χειμώνα, να μειώνεται η ανάγκη για τεχνητό φωτισμό και να περιορίζεται η υπερβολική ζέστη το καλοκαίρι, βελτιώνοντας όχι μόνο την λειτουργικότητα και αισθητική αλλά και την ενεργειακή απόδοση. 

Το φυσικό φως επηρεάζει έντονα τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε ένα δωμάτιο και τελικά τι ακριβώς βλέπουμε. Σε έναν φωτεινό χώρο τα υλικά και οι υφές σε επιφάνειες, αντικείμενα και υφάσματα αναδεικνύονται και τα χρώματα αποκτούν μεγαλύτερη ένταση. Αντίθετα, σε ένα δωμάτιο με περιορισμένο φως τα ίδια στοιχεία μπορεί να φαίνονται πιο βαριά, πιο σκοτεινά ή κάποιες λεπτομέρειες σε συγκεκριμένα στοιχεία, όπως για παράδειγμα σε πίνακες ζωγραφικής, αντικείμενα τέχνης, υφάσματα όπως και έπιπλα - αντικείμενα από ξύλο, να μην διακρίνονται καθόλου. 

Η κατεύθυνση του φωτός παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Το φως που μπαίνει από ένα μόνο μεγάλο παράθυρο δημιουργεί διαφορετική αίσθηση από το διάχυτο φως που προέρχεται από μικρότερα ανοίγματα. Για αυτό και η θέση των παραθύρων επηρεάζει εξίσου με το μέγεθός τους όχι μόνο τη φωτεινότητα αλλά τελικά τον χαρακτήρα του χώρου.

Διαφορετικοί χώροι του σπιτιού λειτουργούν καλύτερα με διαφορετικό τύπο φωτισμού.

Οι χώροι όπου ξεκινά η ημέρα, όπως η κουζίνα ή η τραπεζαρία, συχνά ωφελούνται από το πρωινό φως, ενώ οι χώροι χαλάρωσης αποκτούν πιο ευχάριστη ατμόσφαιρα με ένα πιο ήπιο και διάχυτο φωτισμό.

Η σχέση αυτή επηρεάζει ακόμη και τον τρόπο που χρησιμοποιούμε τα δωμάτια. Ένας χώρος που φωτίζεται καλά γίνεται πιο φιλόξενος για καθημερινές δραστηριότητες, ενώ ένας πιο σκοτεινός χώρος συχνά χρησιμοποιείται λιγότερο μέσα στη διάρκεια της ημέρας. 

Το φυσικό φως αυτονόητο ότι δεν παραμένει σταθερό, αλλά αλλάζει συνεχώς ανάλογα με την κίνηση του ήλιου, κάτι που γίνεται ιδιαίτερα εμφανές σε διαφορετικές εποχές.

Το πρωινό φως είναι συνήθως πιο απαλό και καθαρό, ενώ το μεσημεριανό είναι πιο έντονο, ειδικά το καλοκαίρι, και δημιουργεί σκιές.Το απογευματινό φως, ιδιαίτερα σε χώρους με δυτικό προσανατολισμό, μπορεί να δώσει στο εσωτερικό του σπιτιού μια πιο ζεστή και ήρεμη ατμόσφαιρα.

Όταν το φυσικό φως ενός σπιτιού δεν είναι ιδανικό, και όταν δεν υπάρχει η δυνατότητα ριζικών μετατροπών όπως δημιουργία ανοιγμάτων, αύξηση του μεγέθους ήδη υπαρχόντων παραθύρων, άνοιγμα παραθύρων στην οροφή κλπ, μικρές αλλαγές στη διαμόρφωση του χώρου μπορούν να κάνουν αισθητή διαφορά. Η τοποθέτηση των βασικών επίπλων κοντά στα πιο φωτεινά σημεία, η χρήση ανοιχτόχρωμων επιφανειών ή υφασμάτων που βοηθούν σημαντικά στην αντανάκλαση του φωτός όπως και η τοποθέτηση ενός μεγάλου καθρέφτη απέναντι από ένα φωτεινό παράθυρο αλλά και αποφυγή βαριών κουρτινών, βοηθούν περισσότρο από όσο νομίζουμε ώστε το διαθέσιμο φυσικό φως να αξιοποιείται καλύτερα. Ακόμη και η μετακίνηση ενός γραφείου ή ενός καθιστικού σε κοντινό παραθύρου σημείο, μπορεί να αλλάξει σημαντικά την αίσθηση αλλά και τη χρήση του χώρου μέσα στη διάρκεια της ημέρας.

Το φυσικό φως δεν είναι απλώς ένας πρακτικός τρόπος φωτισμού αλλά ένα στοιχείο που επηρεάζει καθοριστικά την ατμόσφαιρα και τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε τους χώρους του σπιτιού.