Η Ιρλανδία στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα σε όλη την Ευρώπη για τον κίνδυνο που κρύβει η ανεξέλεγκτη online αγορά φαρμάκων. Με ανακοίνωσή της στις 24 Μαρτίου 2026, η Health Products Regulatory Authority (HPRA) γνωστοποίησε ότι μέσα στο 2025 δεσμεύτηκαν 763.027 δοσολογικές μονάδες παράνομων ή πλαστών φαρμάκων, οι οποίες συνδέονταν με 13.898 ξεχωριστές αποστολές προς πολίτες στην Ιρλανδία.
Το μέγεθος του φαινομένου είναι εντυπωσιακό, όμως ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι οι επιμέρους αυτές αποστολές αυξήθηκαν κατά περίπου 180% σε σύγκριση με το 2024, γεγονός που δείχνει ραγδαία εξάπλωση των μικρών online παραγγελιών απευθείας σε ιδιώτες.
Η εικόνα που περιγράφει η ιρλανδική αρχή δεν παραπέμπει σε ένα περιθωριακό φαινόμενο, αλλά σε μια αγορά που έχει αρχίσει να διεισδύει επικίνδυνα στην καθημερινότητα των πολιτών. Αντί για μεγάλες και εύκολα εντοπίσιμες παρτίδες, οι αρχές βλέπουν χιλιάδες μικρές αποστολές, καθεμία από τις οποίες αντιστοιχεί σε ξεχωριστή αγορά από καταναλωτή. Αυτό ακριβώς είναι που κάνει το πρόβλημα πιο ύπουλο: η παράνομη διάθεση φαρμάκων μεταμφιέζεται σε “ατομική επιλογή”, “προσωπική ευκολία” ή “γρήγορη λύση”, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για αγορά εκτός κάθε ελεγκτικού και θεσμικού πλαισίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της HPRA,
...οι βασικές κατηγορίες των παράνομων προϊόντων που δεσμεύτηκαν ήταν τα ηρεμιστικά με ποσοστό 27%, τα φάρμακα για στυτική δυσλειτουργία με 14%, τα αναβολικά με 12%, τα προϊόντα για διαβήτη/αδυνάτισμα με 9% και τα αναλγητικά με 5%. Η κατανομή αυτή δείχνει ότι η παράνομη online αγορά δεν περιορίζεται σε κάποια συγκεκριμένα σκευάσματα, αλλά επεκτείνεται σε κατηγορίες με ευρεία ζήτηση, συχνά συνδεδεμένες με ευαισθησία, ιδιωτικότητα ή την υπόσχεση άμεσου αποτελέσματος.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εκρηκτική αύξηση των προϊόντων τύπου GLP-1, δηλαδή σκευασμάτων που διαφημίζονταν ως σχετιζόμενα με σεμαγλουτίδη ή τιρζεπατίδη. Η HPRA αναφέρει ότι οι δεσμεύσεις τέτοιων προϊόντων εκτινάχθηκαν από 1.582 μονάδες το 2024 σε 48.752 μονάδες το 2025. Πολλά από αυτά εμφανίζονταν στην αγορά ως “GLP-1 drops” ή “microneedle patches”, προωθούμενα online ως εύχρηστες, “σύγχρονες” και γρήγορες λύσεις για αδυνάτισμα ή ρύθμιση σακχάρου.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το πιο σοκαριστικό στοιχείο της υπόθεσης. Η HPRA ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε εργαστηριακό έλεγχο σε δείγμα από τα patches που κατασχέθηκαν και διαπίστωσε ότι δεν περιείχαν σεμαγλουτίδη, παρά τους σχετικούς ισχυρισμούς στη συσκευασία και στο υλικό προώθησης. Με απλά λόγια, οι πολίτες δεν αγόραζαν απλώς ένα μη εγκεκριμένο προϊόν· αγόραζαν κάτι που παρουσιαζόταν ως φάρμακο συγκεκριμένης δραστικής ουσίας χωρίς στην πραγματικότητα να το περιέχει. Η διάσταση αυτή μετατρέπει την υπόθεση από παρατυπία εμπορίου σε καθαρό κίνδυνο εξαπάτησης και δημόσιας υγείας.
Η ιρλανδική αρχή τονίζει ότι τα συνταγογραφούμενα φάρμακα που αγοράζονται online από μη εγκεκριμένες πηγές βρίσκονται εκτός της ρυθμιζόμενης αλυσίδας εφοδιασμού, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υπάρχει καμία διασφάλιση για την ποιότητα, την ασφάλεια ή ακόμη και τη γνησιότητά τους. Η ίδια η HPRA προειδοποιεί ότι τέτοια προϊόντα μπορεί να είναι πλαστά, αναποτελεσματικά ή επιβλαβή, να περιέχουν λανθασμένες ποσότητες δραστικών ουσιών, καθόλου δραστική ουσία ή ακόμη και επικίνδυνα συστατικά.
Παράλληλα, οι ιρλανδικές αρχές δείχνουν ότι δεν αντιμετωπίζουν το θέμα ως απλή ενημερωτική καμπάνια, αλλά ως ενεργή υπόθεση επιβολής. Για το 2025 η HPRA αναφέρει ότι προχώρησε σε δίωξη που σχετίζεται με παρασκευή και διανομή GLP-1 προϊόντων, ενώ πέτυχε την αφαίρεση ή τροποποίηση 4.762 ιστοσελίδων, e-commerce listings και social media pages που σχετίζονταν με παράνομα φαρμακευτικά προϊόντα. Η έκταση αυτής της παρέμβασης δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι αποσπασματικό, αλλά έχει ήδη λάβει χαρακτηριστικά οργανωμένης και πολυκαναλικής διακίνησης.
Η ίδια η HPRA επιχειρεί επίσης να εξηγήσει γιατί ο πολίτης καταφεύγει σε τέτοιες αγορές. Οι λόγοι μπορεί να είναι η αίσθηση ευκολίας, η επιθυμία για ιδιωτικότητα, η προσδοκία χαμηλότερης τιμής ή ακόμη και η σκέψη ότι ένας επαγγελματίας υγείας ίσως να μην κρίνει κατάλληλη τη χορήγηση του προϊόντος. Ακριβώς όμως εκεί αναδεικνύεται και η ουσία του ρόλου του φαρμακοποιού: το φάρμακο δεν είναι απλό καταναλωτικό αγαθό, ώστε να αγοράζεται “στα τυφλά” με όρους διαφήμισης ή πλατφόρμας. Χρειάζεται αξιολόγηση, έλεγχο, επαγγελματική ευθύνη και καθοδήγηση.
Από αυτή την άποψη, η είδηση από την Ιρλανδία είναι εξαιρετικά χρήσιμη και για την ελληνική πραγματικότητα. Διότι επιβεβαιώνει με τον πιο καθαρό τρόπο ότι το φαρμακείο της γειτονιάς δεν είναι απλώς ένα ακόμη σημείο διάθεσης προϊόντων. Είναι το ασφαλές, ελεγχόμενο και θεσμικά θωρακισμένο κανάλι μέσα στη νόμιμη αλυσίδα φαρμακευτικής περίθαλψης. Εκεί ο ασθενής δεν αγοράζει απλώς ένα κουτί. Έχει πρόσβαση σε νόμιμο προϊόν, επιστημονική συμβουλή, έλεγχο ορθής χρήσης, επαγγελματική λογοδοσία και δυνατότητα παρακολούθησης της ασφάλειας.
Η HPRA μάλιστα υποδεικνύει ρητά ότι τα συνταγογραφούμενα φάρμακα πρέπει να προέρχονται από registered source, such as your local pharmacy, ενώ για τις νόμιμες online πωλήσεις μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων επισημαίνει τον ρόλο της PSI και του κοινού λογοτύπου της ΕΕ ως μηχανισμών ταυτοποίησης νόμιμου προμηθευτή.
Το πολιτικό και κοινωνικό μήνυμα της υπόθεσης είναι σαφές: σε μια εποχή όπου το διαδίκτυο γεμίζει από “θαυματουργές λύσεις”, αμφίβολα σκευάσματα αδυνατίσματος και παραπλανητικές φαρμακευτικές διαφημίσεις, η επιλογή του νόμιμου φαρμακείου δεν είναι απλώς πιο παραδοσιακή. Είναι πιο ασφαλής, πιο υπεύθυνη και πιο θεσμικά κατοχυρωμένη. Η “ευκολία” του ανεξέλεγκτου online καναλιού μπορεί να αποδειχθεί ψευδαίσθηση με πραγματικό κόστος για τη δημόσια υγεία. Αντίθετα, το φαρμακείο της γειτονιάς παραμένει ο πυλώνας εμπιστοσύνης που προστατεύει τον ασθενή όχι μόνο από την ασθένεια, αλλά και από την παραπλάνηση.
Πηγή: hpra.ie
Επιμέλεια Farmakopoioi
