2026-11-20 08:49:01
Φωτογραφία για Σελήνη: «Ενα μικρό βήμα για τις πατάτες» – Επιστήμονες εξετάζουν την καλλιέργεια στη Σελήνη
Στην ταινία επιστημονικής φαντασίας «Η Διάσωση» (The Martian) του 2015, ο Ματ Ντέιμον υποδύεται έναν αστροναύτη που βρίσκεται παγιδευμένος στον Αρη, με τα αποθέματα τροφής του να εξαντλούνται. Για να επιβιώσει, αποφασίζει να καλλιεργήσει πατάτες, αναμειγνύοντας το αρειανό έδαφος με ανθρώπινα απόβλητα.

Εντεκα χρόνια αργότερα, επιστήμονες επιχειρούν να μεταφέρουν ένα παρόμοιο σενάριο από τον κινηματογράφο στην πραγματικότητα. Οχι στον Αρη, αλλά στη Σελήνη, όπου μια νέα μελέτη δείχνει ότι οι πατάτες μπορούν να αναπτυχθούν σε κατάλληλα εμπλουτισμένο σεληνιακό έδαφος και να παραμείνουν ασφαλείς για κατανάλωση.

Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Ορεγκον με χρηματοδότηση της NASA και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό npj Microgravity, προσφέρει ενθαρρυντικά αποτελέσματα για τη μελλοντική παραγωγή τροφίμων σε μια μόνιμη σεληνιακή βάση.



Το μυστικό βρίσκεται στους γεωσκώληκες

Το μεγαλύτερο εμπόδιο στην καλλιέργεια φυτών στη Σελήνη είναι το έδαφός της. Ο σεληνιακός ρηγόλιθος, το στρώμα από πετρώματα και σκόνη που καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της επιφάνειάς της, περιέχει ελάχιστη οργανική ύλη και αυξημένες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων.

Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι φυτά δυσκολεύονται να αναπτυχθούν στον πραγματικό ρηγόλιθο που μετέφεραν στη Γη οι αποστολές Apollo.

Οι ερευνητές του Ορεγκον δοκίμασαν μια διαφορετική προσέγγιση: ανακάτεψαν προσομοιωμένο σεληνιακό έδαφος με βερμικομπόστ, ένα οργανικό λίπασμα πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά, το οποίο παράγεται όταν γεωσκώληκες αποσυνθέτουν οργανική ύλη.

Χρησιμοποίησαν πέντε διαφορετικά προσομοιωμένα σεληνιακά εδάφη, ώστε να εξετάσουν συνθήκες αντίστοιχες με εκείνες που επικρατούν σε διαφορετικές περιοχές της Σελήνης.

Για τη σύγκριση των αποτελεσμάτων, καλλιέργησαν επίσης πατάτες σε γήινο έδαφος από το Χέρμιστον του Ορεγκον, μια περιοχή γνωστή για τις υψηλές αποδόσεις της στην παραγωγή πατάτας.

Η αναλογία που έκανε τη διαφορά

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η ποσότητα οργανικής ύλης ήταν καθοριστική για την ανάπτυξη των φυτών.

Στα μείγματα που περιείχαν 30% βερμικομπόστ, οι πατάτες αναπτύχθηκαν εξίσου καλά με εκείνες που καλλιεργήθηκαν σε γήινο έδαφος.

Αντίθετα, τα φυτά που αναπτύχθηκαν χωρίς οργανικό λίπασμα παρέμειναν καχεκτικά, παρουσίασαν σοβαρά προβλήματα ανάπτυξης και δεν κατάφεραν να σχηματίσουν επαρκές ριζικό σύστημα.

Η προσθήκη βερμικομπόστ σε μικρότερες ποσότητες, από 5% έως 15%, βελτίωσε την εικόνα, αλλά δεν αποδείχθηκε εξίσου αποτελεσματική.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η οργανική ύλη δεσμεύει χημικά τα βαρέα μέταλλα, συγκρατώντας τα στο έδαφος και εμποδίζοντάς τα να προκαλέσουν βλάβες στις ρίζες και στα φύλλα.

Εξίσου σημαντικό ήταν το γεγονός ότι οι πατάτες διατήρησαν τη διατροφική τους αξία, χωρίς στατιστικά σημαντική αύξηση των γλυκοαλκαλοειδών, των φυσικών τοξινών που περιέχονται στις πατάτες και συνδέονται συχνά με το πρασίνισμα κάτω από τη φλούδα τους.

«Ναι, είναι ασφαλείς για κατανάλωση», δήλωσε στη Washington Post ο Αϊμερίκ Γκογιέρ, καθηγητής Βοτανικής και Φυτοπαθολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ορεγκον και επικεφαλής της μελέτης.

Θα μπορούσαν οι αστροναύτες να καλλιεργούν την τροφή τους;

Η επιλογή της πατάτας δεν ήταν τυχαία. Πρόκειται για μια καλλιέργεια που παράγει περισσότερες θερμίδες ανά μονάδα καλλιεργήσιμης έκτασης από πολλά άλλα φυτά και διαθέτει σημαντική διατροφική αξία.

Για μια διαστημική αποστολή μεγάλης διάρκειας, όπου η μεταφορά προμηθειών από τη Γη είναι ιδιαίτερα δαπανηρή, η δυνατότητα παραγωγής τροφίμων επιτόπου θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστική.

Ο Γκογιέρ θεωρεί ότι το σενάριο της ταινίας «Η Διάσωση», στο οποίο χρησιμοποιούνται ανθρώπινα απόβλητα για την καλλιέργεια πατάτας, θα μπορούσε να λειτουργήσει και στη Σελήνη.

«Τα πάντα θα έπρεπε να λειτουργούν σε έναν κλειστό κύκλο», εξηγεί. «Το διοξείδιο του άνθρακα που χρειάζονται τα φυτά θα προερχόταν από την εκπνοή των αστροναυτών. Το άζωτο που χρειάζονται θα προερχόταν από τα ανθρώπινα απόβλητα, επειδή η μεταφορά λιπασμάτων στη Σελήνη θα ήταν υπερβολικά δαπανηρή».

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πρώτες καλλιέργειες πατάτας σε ένα σεληνιακό θερμοκήπιο θα μπορούσαν αρχικά να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή φυτικού κομπόστ. Στη συνέχεια, αυτό θα αναμειγνυόταν με ανθρώπινα απόβλητα και σεληνιακό ρηγόλιθο, δημιουργώντας σταδιακά ένα κατάλληλο υπόστρωμα για νέες καλλιέργειες.

Τα εμπόδια: Ακτινοβολία, βαρύτητα και νερό

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, η επιτυχία του πειράματος δεν σημαίνει ότι η καλλιέργεια πατάτας στην πραγματική σεληνιακή επιφάνεια είναι ήδη εφικτή.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η κατάλληλη σύσταση του εδάφους αποτελεί μόνο μία από τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία ενός λειτουργικού θερμοκηπίου.

Ενα από τα πιο σημαντικά προβλήματα είναι η ακτινοβολία, η οποία μπορεί με την πάροδο του χρόνου να προκαλέσει βλάβες στο DNA τόσο των ανθρώπων όσο και των φυτών.

«Η ακτινοβολία θα μπορούσε να προκαλέσει ορισμένες μεταλλάξεις στο γονιδίωμα της πατάτας, επομένως τα φυτά που θα καλλιεργούσαμε χρόνο με τον χρόνο ενδέχεται να αλλάξουν γενετικά», προειδοποιεί ο Γκογιέρ.

«Αυτό είναι κάτι που πρέπει να παρακολουθούμε, ώστε να διασφαλίσουμε ότι δεν επηρεάζει την απόδοση και τη γεύση».

Παράλληλα, οι ερευνητές θα πρέπει να κατανοήσουν καλύτερα τις επιπτώσεις της μειωμένης βαρύτητας στην ανάπτυξη των φυτών και να εξασφαλίσουν τη σωστή κυκλοφορία του αέρα μέσα στα θερμοκήπια.

Ο Μάρσαλ Πόρτερφιλντ, καθηγητής Γεωργικής και Βιολογικής Μηχανικής στο Πανεπιστήμιο Purdue, επισημαίνει ότι ακόμη και η σταθερή παροχή νερού στις ρίζες έχει αποδειχθεί δύσκολη σε βοτανικά πειράματα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.

«Θα χρειαστεί να σχεδιάσουμε συστήματα για τη ζώνη των ριζών, τα οποία θα μπορούν να παρέχουν νερό και οξυγόνο στις σωστές αναλογίες», εξηγεί.πικίνδυνη «κούρσα» των υπερδυνάμεων

Το επόμενο βήμα στη Σελήνη

Ο Πόρτερφιλντ ηγείται ακόμη ενός πειράματος της NASA, με την ονομασία LEAF, το οποίο προβλέπει την τοποθέτηση ενός μικρού θερμοκηπίου στη σεληνιακή επιφάνεια κατά την αποστολή Artemis IV.

Η NASA ελπίζει ότι η αποστολή θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί έως το 2028.

Στο εσωτερικό μιας μονάδας περίπου στο μέγεθος ενός μικρού ψυγείου, νεαρό γρασίδι θα αναπτυχθεί για μία εβδομάδα, πριν επιστρέψει στη Γη.

Στο μεταξύ, οι ερευνητές του Ορεγκον συνεχίζουν τα πειράματα με πατάτες. Σε επόμενη επιστημονική δημοσίευση αναμένεται να παρουσιάσουν αποτελέσματα από δέκα διαφορετικές ποικιλίες που καλλιεργήθηκαν σε προσομοιωμένο σεληνιακό έδαφος, αναζητώντας εκείνες που θα μπορούσαν να αποδώσουν καλύτερα στο μέλλον.

Πάντως, ο Πόρτερφιλντ παραμένει επιφυλακτικός ως προς το εάν το σεληνιακό έδαφος θα μπορέσει ποτέ να προσφέρει όλα τα θρεπτικά συστατικά και τις βιταμίνες που χρειάζονται οι αστροναύτες.

«Σε τελική ανάλυση, θα εξακολουθούμε να χρειαζόμαστε αυτή τη σύνδεση με τη Γη», καταλήγει.

Με πληροφορίες από Washington Post, Popular Science

https://www.kathimerini.gr/life/diastima/564599491/selini-ena-mikro-vima-gia-tis-patates-epistimones-exetazoyn-tin-kalliergeia-sti-selini/
tinanantsou.blogspot.gr
VIDEO
ΜΟΙΡΑΣΤΕΙΤΕ
ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ
ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ
ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΤΟ NEWSNOWGR.COM
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΑΡΘΡΑ