Το μεγαλύτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα των online αγορών δεν βρίσκεται στη τελική διανομή - παράδοση, αλλά στο συχνά διεθνές ταξίδι που έχει ήδη κάνει το προϊόν για να καταλήξει στα χέρια μας.
Στο πλαίσιο του green living, η συζήτηση γύρω από τη βιωσιμότητα των online αγορών δεν μπορεί να περιορίζεται στο αν αποφύγαμε μια διαδρομή προς το κατάστημα. Η πραγματική επιβάρυνση συνδέεται κυρίως με τις διεθνείς μεταφορές, τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και τη μαζική, ταχεία διακίνηση προϊόντων από χώρα σε χώρα. Η ευκολία της ψηφιακής κατανάλωσης συχνά υποκρύπτει ένα σύνθετο δίκτυο μεταφορών που προηγείται της παράδοσης στην πόρτα μας.
Το παγκόσμιο ταξίδι ενός προϊόντος
Ένα προϊόν που αγοράζεται online μπορεί να έχει διανύσει χιλιάδες χιλιόμετρα πριν εμφανιστεί στην οθόνη μας ως «διαθέσιμο». Πρώτες ύλες που εξορύσσονται σε μία ήπειρο, παραγωγή σε άλλη, αποθήκευση σε κέντρο logistics διαφορετικής χώρας και τελική αποστολή στον καταναλωτή συνθέτουν μια αλυσίδα με σημαντικό ενεργειακό αποτύπωμα.
Η θαλάσσια μεταφορά θεωρείται ενεργειακά αποδοτικότερη ανά μονάδα προϊόντος σε σύγκριση με την αεροπορική. Ωστόσο, η ταχεία παράδοση, που αποτελεί πλέον βασικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των μεγάλων πλατφορμών online αγορών, αυξάνει τη χρήση αεροπορικών μεταφορών, οι οποίες έχουν πολλαπλάσιο ανθρακικό αποτύπωμα.
Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις για την παγκόσμια αγορά e-commerce logistics, οι διασυνοριακές ροές (δηλαδή τα δέματα που διακινούνται μεταξύ χωρών) αυξήθηκαν περίπου 52% μεταξύ 2022 και 2025, έναντι 44% αύξησης στις εγχώριες αποστολές.
Σε σχετική παγκόσμια έρευνα, περίπου 59% των καταναλωτών δηλώνουν ότι έχουν αγοράσει online από εμπόρους εκτός της χώρας τους, με πάνω από το ένα τρίτο να το κάνει τουλάχιστον μία φορά τον μήνα, στοιχεία που αποτυπώνουν την όλο και αυξητική τάση για αγορές που απαιτούν διεθνή μεταφορά.
Συσκευασία
Όσο μεγαλύτερη είναι η απόσταση που διανύει ένα προϊόν, τόσο αυξάνεται η ανάγκη για προστατευτική συσκευασία. Οι διεθνείς μεταφορές, ιδιαίτερα όταν περιλαμβάνουν πολλαπλά στάδια διακίνησης, αποθήκες και αλλαγές μέσων μεταφοράς, απαιτούν ανθεκτικότερα κιβώτια, επιπλέον εσωτερικά υλικά προστασίας, πλαστικά περιτυλίγματα και ενισχυτικές ταινίες.
Η προστασία αυτή θεωρείται αναγκαία για τη μείωση ζημιών, όμως αυξάνει σημαντικά τον όγκο υλικών που χρησιμοποιούνται παγκοσμίως. Το χαρτόνι, τα πλαστικά πλήρωσης, οι αεροκυψέλες και οι πολυστρωματικές συσκευασίες καταναλώνονται σε τεράστιες ποσότητες, ιδίως στο πλαίσιο του διασυνοριακού ηλεκτρονικού εμπορίου.
Ακόμη και όταν τα υλικά είναι θεωρητικά ανακυκλώσιμα, η παραγωγή, η μεταφορά και η τελική διαχείρισή τους έχουν τεράστιο ενεργειακό και περιβαλλοντικό κόστος.
Η λογική του fast shippingΟι online αγορές έχουν συνδεθεί με την προσδοκία άμεσης παράδοσης. Όσο μικρότερος ο χρόνος αποστολής, τόσο μεγαλύτερη η πίεση στην εφοδιαστική αλυσίδα. Η ταχύτητα συχνά σημαίνει λιγότερη δυνατότητα συγκέντρωσης φορτίων και περισσότερα δρομολόγια με μικρότερη πληρότητα.
Αυτό οδηγεί σε αυξημένες εκπομπές ανά προϊόν, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για χαμηλού κόστους αντικείμενα που, ακόμη και όταν αφορούν μία συγκεντρωική παραγγελία, αποστέλλονται μεμονωμένα από διαφορετικές χώρες στις οποίες η πλατφόρμα αγορών διατηρεί αποθήκες.
Όγκος κατανάλωσης και χαμηλή τιμή
Η διεθνής διάθεση φθηνών προϊόντων μέσω online πλατφορμών έχει ενισχύσει σημαντικά τον όγκο κατανάλωσης. Όταν η τιμή είναι χαμηλή και η πρόσβαση άμεση, μειώνεται το φιλτράρισμα πριν την αγορά, κατά πόσο ένα προϊόν μας είναι πραγματικά απαραίτητο.
Αντί να προμηθευόμαστε ή να αντικαθιστούμε ένα προϊόν όταν πραγματικά χρειάζεται, συχνά αποκτούμε περισσότερα αντικείμενα μικρής διάρκειας ζωής. Έτσι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, εκτός της χρήσης πόρων παραγωγής και της μεταφοράς, επιβαρύνεται σημαντικά και με έναν μεγάλο όγκο απορριμάτων, αφού σύντομα μεγάλος όγκος τέτοιων αντικειμένων καταλήγουν στα σκουπίδια.
Ο ρόλος των επιστροφώνΟι διεθνείς αγορές συνοδεύονται συχνά από αυξημένα ποσοστά επιστροφών. Κάθε επιστροφή σημαίνει νέα μεταφορά, επιπλέον ενέργεια και συχνά επανασυσκευασία. Σε ορισμένες περιπτώσεις, προϊόντα που επιστρέφονται δεν επανεντάσσονται στην αγορά αλλά απορρίπτονται.
Η πρακτική των «δοκιμαστικών αγορών», παραγγελία πολλών προϊόντων με πρόθεση επιστροφής των περισσότερων, αυξάνει ακόμη περισσότερο το συνολικό αποτύπωμα.
Πότε οι online αγορές μπορούν να είναι πιο βιώσιμες
Οι online αγορές δεν είναι από μόνες τους μη βιώσιμες. Μπορούν να λειτουργήσουν πιο αποδοτικά όταν επιλέγουμε συγκεντρωμένες παραγγελίες αντί για συχνές μεμονωμένες αγορές, όταν αποφεύγουμε την ταχεία αποστολή χωρίς ουσιαστικό λόγο, όταν προτιμούμε προϊόντα που αποστέλλονται από την ίδια χώρα ή περιοχή και κυρίως όταν αγοράζουμε πραγματικά χρήσιμα προϊόντα και όχι σωρεία άχρηστων απλά επειδή έχουν μικρό κόστος.
Η στροφή προς ποιοτικότερα και πιο διαχρονικά προϊόντα, ακόμη και αν αγοράζονται online, μειώνει την ανάγκη αντικατάστασης και περιορίζει τον κύκλο παραγωγής και μεταφοράς.
Η βιωσιμότητα των online αγορών δεν κρίνεται από το αν πατήσαμε «αγορά» από τον καναπέ. Κρίνεται από το πόσο συχνά, από πού και με ποια κριτήρια επιλέγουμε να καταναλώνουμε. Σε μια πιο green living στάση μας ως καταναλωτές, η συνειδητή επιλογή και η μείωση του όγκου κατανάλωσης παραμένουν ο πιο καθοριστικός παράγοντας.
SHARE
soulouposeto
