Τώνια
Λιοδάκη
Δημοσιογράφος
Τρεις γυναίκες με καταγωγή από τα Χανιά, ξεκίνησαν ένα μακρύ σαγηνευτικό ταξίδι, χωρίς λιμάνι.
Δε σταμάτησαν το ταξίδι τους στις παρυφές της επιστήμης, θέλησαν να ανέβουν ψηλότερα, παρόλο που η αναρρίχηση απαιτεί κόπο, αδιάκοπη προσπάθεια και συνεχή κατάκτηση, σε έναν μάλλον ανδροκρατούμενο χώρο.
«Στον δικό μας τομέα, της φυσικής, ανάμεσα στους μόνιμους ερευνητές και ερευνήτριες οι γυναίκες αποτελούν περίπου μόλις το 10% παγκοσμίως» μας λέει η Κάλλια Πετράκη η οποία μαζί με τη Χριστίνα Ψαρουδάκη και την Όλγα Παπαδουλάκη, ονειρεύτηκαν, τόλμησαν, κόπιασαν και κατάφεραν να αποτελούν μέρος αυτού του μικρού 10%!
Οι τρεις επιστήμονες μιλούν στο Flashnews.gr για τη διαδρομή τους και δείχνουν τον δρόμο στη νέα γενιά των επιστημόνων.
Κάλλια Πετράκη: «Όταν δε βλέπεις την εικόνα σου σε έναν επαγγελματικό τομέα είναι πολύ δύσκολο να φανταστείς ότι μπορείς κι εσύ κάποτε να υπάρξεις εκεί»Η Κάλλια Πετράκη είναι καθηγήτρια φυσικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης και στην École Normale Supérieure στο Παρίσι. Η έρευνά της εστιάζει στη θεωρητική σωματιδιακή και αστροσωματιδιακή φυσική, με έμφαση στη φυσική πέρα από το Καθιερωμένο Πρότυπο. Ανάμεσα στα ενδιαφέροντά της είναι η σκοτεινή ύλη και η ασυμμετρία ύλης–αντιύλης, θεμελιώδη ερωτήματα που συνδέουν τα στοιχειώδη σωματίδια με την κοσμολογία.
Γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Χανιά, σπούδασε στην Ελλάδα και από το 2003 έφυγε στο εξωτερικό για να συνεχίσει της ακαδημαϊκές της σπουδές και να αναπτύξει το ερευνητικό της έργο.
Μιλώντας στο Flashnews.gr τόνισε ότι η επιστήμη είναι ένα δημιουργικό πεδίο που χρειάζεται πολύ δουλειά και αφοσίωση: «Νιώθω ότι έλαβα καλές βάσεις στα ελληνικά σχολεία και στα ελληνικά πανεπιστήμια. Δυστυχώς όμως, η Ελλάδα δεν προσφέρει πολλές ευκαιρίες για επαγγελματική αποκατάσταση και σίγουρα προσέφερε πολύ λιγότερες την εποχή που ξεκινούσα εγώ. Θυμάμαι ότι όταν επέλεγα επάγγελμα, υπήρχε μια συστηματική αποθάρρυνση να ακολουθήσω την κατεύθυνση της φυσικής. Ήθελα να ασχοληθώ με τη θεμελιώδη φυσική, όμως, το περιβάλλον μου ήξερε ότι στην Ελλάδα οι προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης είναι πολύ λίγες.
Επίσης, ο επαγγελματικός προσανατολισμός είναι ελλιπής και αρκετά «στενός» στην οπτική που έχει και στις κατευθύνσεις που δίνει. Δηλαδή, η προοπτική που παρουσιαζόταν εδώ για έναν κάτοχο πτυχίου φυσικής ήταν να γίνει καθηγητής στη δευτεροβάθμια ή τριτοβάθμια εκπαίδευση. Στην πραγματικότητα ένα πτυχίο φυσικής σου δίνει πολλές δυνατότητες και επιλογές, κάτι που δε γίνεται σαφές στα νέα παιδιά στην Ελλάδα».
Ξεκίνησε με το όραμα να γίνει αστροναύτης. Στην πορεία, όπως μας λέει, ανακάλυψε ότι αυτό που την ενδιέφερε περισσότερο ήταν να κατανοήσει τις θεμελιώδεις αρχές που διέπουν τη φύση: «Οπότε από αστροναύτης προσπάθησα να γίνω αστροφυσικός και από αστροφυσικός αντιλήφθηκα ότι ήθελα να γίνω φυσικός στοιχειωδών σωματιδίων που είναι η ειδικότητα που εξετάζει τους πιο θεμελιώδεις νόμους της φύσης»
Το να χτίσεις μια διαδρομή που θα σε οδηγήσει σε ένα διεθνώς υψηλό επαγγελματικό επίπεδο, δεν είναι κάτι που χαρίζεται ή κερδίζεται χωρίς κόπο. Δεν είναι όμως και ένας απροσπέλαστος ή ανέφικτος στόχος.Όπως εξηγεί η κα Πετράκη: «Η αγορά εργασίας στον τομέα μας είναι διεθνής, συνεπώς και ο ανταγωνισμός είναι διεθνής. Ανεξάρτητα από την αφετηρία του καθενός, είναι μια δύσκολη προσπάθεια. Η επιστήμη δεν είναι εύκολη, όπως εξάλλου δεν είναι εύκολο κάθε δημιουργικό επάγγελμα που χρειάζεται μεγάλη αφοσίωση. Φυσικά έχει σημασία το υπόβαθρο που έχει κάποιος, η εκπαίδευση αλλά και οι ευκαιρίες που παρέχει το σύστημα στο οποίο μεγάλωσε. Εμείς θέλουμε να ενθαρρύνουμε όλα τα παιδιά να ακολουθήσουν τα όνειρά τους. Αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα αρκετά καλό ακαδημαϊκό επίπεδο στη χώρα. Έχουμε πολύ καλά πανεπιστήμια και επιστήμονες διεθνούς κύρους που έχουν τις διασυνδέσεις τους με το εξωτερικό και έχουν κάνει την πορεία τους στη διεθνή αρένα. Υπάρχουν αρκετά καλές δυνατότητες εξέλιξης»
Μόλις το 10% των μόνιμων ερευνητών και ερευνητριών στον συγκεκριμένο τομέα, διεθνώς, είναι γυναίκες. Η γυναικεία αυτή υποεκπροσώπηση είναι ένας από τους πολλούς λόγους που διοργανώνουν γυναίκες επιστημονικά συνέδρια.
«Στόχος είναι να προωθηθεί η εικόνα της γυναίκας επιστήμονα. Θέλουμε να εμπνεύσουμε νέες γενιές γιατί είναι σημαντικό τα νέα παιδιά να βλέπουν ότι εκπροσωπούνται σε κάτι που θέλουν να κάνουν. Όταν δε βλέπεις την εικόνα σου σε έναν επαγγελματικό τομέα είναι πολύ δύσκολο να φανταστείς ότι μπορείς κι εσύ κάποτε να υπάρξεις εκεί» υπογραμμίζει η κα. Πετράκη
Όσο για το αν θα ήθελε να επιστρέψει κάποια στιγμή στην Ελλάδα, την απάντηση τη δίνει η επιστήμη της..: «Η κβαντομηχανική μας μιλάει για την έννοια της υπέρθεσης καταστάσεων, ένα σωματίδιο δεν είναι σε μια συγκεκριμένη θέση μόνο αλλά σε πολλές θέσεις ταυτόχρονα, είναι απεντοπισμένο. Έτσι νομίζω νιώθουμε κι εμείς. Η κβαντομηχανική είναι για μένα ο καλύτερος τρόπος για να περιγράψω την κατάσταση ενός μετανάστη ή μιας μετανάστριας. Όταν κάποιος άνθρωπος έχει ζήσει στο εξωτερικό είναι μέτοχος πολλών πολιτισμών και πολλών διαφορετικών τρόπων σκέψεως, αυτό δεν αποβάλλεται ποτέ και είναι κάτι που μας αρέσει να το κρατάμε και να το φέρουμε μέσα μας».
Χριστίνα Ψαρουδάκη: «Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η κινητικότητα. Σε αυτή τη δουλειά πρέπει να αλλάζεις χώρα ανά 2-3 χρόνια»Η Χριστίνα Ψαρουδάκη είναι καθηγήτρια φυσικής στην École Normale Supérieure στο Παρίσι. Η έρευνά της εστιάζει στη θεωρητική φυσική συμπυκνωμένης ύλης και στην κβαντική φυσική, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις εφαρμογές μαγνητικών υλικών σε νέες κβαντικές τεχνολογίες.
Μεγάλωσε στη Νέα Χώρα Χανίων, σπούδασε σε Ελλάδα και Κύπρο και συνέχισε την ακαδημαϊκή και ερευνητική της πορεία στο εξωτερικό όπου πήγε το 2015.
Απαντώντας στο πώς η διαδρομή της, την οδήγησε στο σημείο που βρίσκεται σήμερα, είπε:
«Υπάρχει μια τυχαιότητα στη ζωή. Από το πώς διδασκόμαστε τις επιστήμες και το πώς πορευόμαστε μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος. Είχα μια τάση, μου άρεσε η φυσική αλλά δεν είχα στο μυαλό μου ένα συγκεκριμένο επάγγελμα. Υπάρχει μια τυχαιότητα στην πορεία της ζωής, στο πώς επιλέγεις κλάδο, πώς συνεχίζεις.
Ασχολούμαι με την έρευνα για τον κβαντικό κόσμο και τη θεωρία που επικρατεί στον μικρόκοσμο, η οποία την τελευταία 10ετία – 20ετία, επικεντρώνεται στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών γύρω από τα ζητήματα του κβαντικού υπολογιστή, της κβαντικής πληροφορίας κλπ.»
Της ζητήσαμε να μας εξηγήσει με απλά λόγια πώς θα μας επηρεάσει η ανάπτυξη των τεχνολογιών αυτών.
«Επειδή ο τομέας είναι πολύ μεγάλος και ευρύς, θα σας μιλήσω εν συντομία με πολύ απλά λόγια για το κομμάτι μόνο του κβαντικού υπολογιστή. Ο κλασικός υπολογιστής βασίζεται σε συγκεκριμένους νόμους. Η κωδικοποίηση και διαχείριση της πληροφορίας είναι στο λεγόμενο bit, είτε το 0 είτε το 1. Η κβαντική φυσική μας έχει διδάξει κάτι ακόμα πιο βαθύ, ότι υπάρχουν συστήματα που δε χρειάζεται το 0 ή το 1, αλλά υπάρχει κάτι ενδιάμεσα. Αυτό μας δίνει προβάδισμα να δημιουργήσουμε έναν κβαντικό υπολογιστή που μπορεί να ξεπεράσει οποιονδήποτε κλασικό και να λύσει προβλήματα που κανένας άλλος υπολογιστής δεν μπορεί να λύσει. Για παράδειγμα όταν θέλουμε να ανακαλύψουμε καινούρια φάρμακα ή καινούρια υλικά στη χημεία, υπάρχει μεγάλος περιορισμός, δεν μπορούμε να λύσουμε πολλά προβλήματα. Ο κβαντικός υπολογιστής είναι σε θέση, όταν αναπτυχθεί, να λύσει άλυτα προβλήματα. Τώρα βρισκόμαστε σε πρώιμο στάδιο, αλλά υπάρχουν πρότυποι κβαντικοί υπολογιστές που έχουν ήδη λύσει απλά προβλήματα τα οποία ένας κλασικός υπολογιστής δεν μπορεί».
Η πορεία σε αυτή τη δύσκολη «επαγγελματική πίστα» είναι απαιτητική. Όπως μας λέει η κα. Ψαρουδάκη: «Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η κινητικότητα. Σε αυτή τη δουλειά πρέπει να αλλάζεις χώρα ανά 2-3 χρόνια. Αυτό έχει επιπτώσεις στην προσωπική, την κοινωνική ζωή και στην ανάπτυξη σταθερών δεσμών με ένα περιβάλλον. Η προσαρμογή σε κάθε χώρα κάποιες φορές είναι εύκολη, άλλες φορές είναι δύσκολη. Η συνεχής αλλαγή όμως, είναι μεγάλο εμπόδιο».
Για τον επιστήμονα του εξωτερικού, ο νόστος ξεθωριάζει ή είναι κάτι που μπορεί να κουβαλά μέσα του;
«Υπάρχει μια απομάκρυνση από τον τόπο σου, επειδή γνωρίζεις και άλλα περιβάλλοντα, αλλά ταυτόχρονα, ζώντας στο εξωτερικό, εγώ τουλάχιστον, αισθάνομαι ότι βρίσκομαι κάπου που νιώθω πάντα ξένη. Δεν είναι το ίδιο να ζεις στη χώρα σου. Είναι ζήτημα γλώσσας, ενσωμάτωσης…» μας λέει η κα. Ψαρουδάκη
Όλγα Παπαδουλάκη: «Είναι δύσκολο να γυρίσεις πίσω καθώς δεν υπάρχουν πολλές ευκαιρίες»Η Όλγα Παπαδουλάκη είναι ερευνήτρια στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας της Γαλλίας (CNRS) και εργάζεται στην École Polytechnique στο Παρίσι. Η έρευνά της εστιάζει στη θεωρητική φυσική υψηλών ενεργειών και τη μαθηματική φυσική, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για θεμελιώδη ερωτήματα για τη φύση του χωροχρόνου και τη σύνδεση της βαρύτητας με την κβαντική φυσική.
Ο πατέρας της είναι από τα Χανιά, εκείνη όμως μεγάλωσε στη Σπάρτη από όπου κατάγεται η μητέρα της. Σπούδασε Ελλάδα και από το 2012 έφυγε στο εξωτερικό όπου συνέχισε το ακαδημαϊκό και ερευνητικό της έργο.
Πώς ξεκίνησε η διαδρομή; «Αρχικά ήθελα να γίνω αστροναύτης αλλά στην πορεία σκέφτηκα να γίνω αστροφυσικός. Μετά όμως, που πήγα στο Πανεπιστήμιο συνειδητοποίησα ότι με ενδιέφερε περισσότερο το μαθηματικό κομμάτι της φυσικής. Με ενδιέφερε να κατανοήσω τη βαρύτητα γιατί είναι μια από τις δυνάμεις που δεν μπορούμε να καταλάβουμε ακόμα σε κβαντικό επίπεδο. Είναι ακόμα ένα άλυτο και σημαντικό πρόβλημα» αναφέρει η κα. Παπαδουλάκη.
Μιλώντας για τις δυνατότητες εξέλιξης που παρέχει το εξωτερικό αλλά και τα εμπόδια που θέτει είπε:
«Προφανώς χρειάζεται διάβασμα και προσπάθεια. Θεωρώ ότι το ελληνικό πανεπιστήμιο κάνει καλή δουλειά σε προπτυχιακό επίπεδο αλλά πλέον και σε ερευνητικό. Αν κάποιος θέλει να πάει στο εξωτερικό, έχει τις βάσεις και μπορεί να το κάνει. Το πρόβλημα είναι κυρίως αυτό που είπε και η Χριστίνα, ότι πρέπει να έχεις συμφιλιωθεί με το γεγονός πως θα χρειαστεί να ταξιδεύεις πολύ. Μπορεί να είσαι μόνος σου και είναι δύσκολο να φτιάξεις τον κύκλο σου.
Από την άλλη όμως, δεν είναι εύκολο να γυρίσεις πίσω καθώς δεν υπάρχουν πολλές ευκαιρίες και θέσεις ίδιων προδιαγραφών με αυτές του εξωτερικού, πχ δεν έχεις την ίδια χρηματοδότηση για να φτιάξεις τη δική σου ομάδα ή να οργανώσεις συνέδρια. Κάποια στιγμή πρέπει να επιλέξεις, ή πολλές φορές δεν επιλέγεις επειδή ακριβώς δεν υπάρχουν θέσεις».
Η Κάλλια Πετράκη, η Χριστίνα Ψαρουδάκη και η Όλγα Παπαδουλάκη διοργανώνουν σήμερα (7/7/26) επιστημονικό συνέδριο στα Χανιά, στο οποίο το ευρύ κοινό θα έχει τη δυνατότητα να ανακαλύψει με μια απλή, εκλαϊκευμένη και κατανοητή προσέγγιση, πώς η φυσική, μας βοηθά να κατανοήσουμε την πραγματικότητα γύρω μας, από τα αόρατα στοιχειώδη σωματίδια έως τα άστρα, τους γαλαξίες και την κοσμική εξέλιξη. Μάλιστα, η επιστημονική αφήγηση θα συνδυαστεί με ζωντανή μουσική.
Κάλλια Πετράκη
Έλαβε το διδακτορικό της από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες (UCLA) και έχει διατελέσει ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης και στο ολλανδικό ινστιτούτο σωματιδιακής φυσικής Nikhef. Έχει λάβει σημαντικές διεθνείς διακρίσεις και ερευνητικές χρηματοδοτήσεις, μεταξύ άλλων από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ERC). Κατάγεται από τα Χανιά.
Χριστίνα Ψαρουδάκη
Έλαβε το διδακτορικό της δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο της Κρήτης.Έχει εργαστεί ερευνητικά στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας, στο Caltech και στο Πανεπιστήμιο της Βασιλείας. Έχει λάβει διεθνείς ερευνητικές διακρίσεις και κατέχει την Έδρα Κβαντικής Πληροφορίας Mitsubishi Heavy Industries. Κατάγεται από τα Χανιά και την Κύπρο.
Όλγα Παπαδουλάκη
Έλαβε το διδακτορικό της δίπλωμα από το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης.Έχει εργαστεί ερευνητικά στο Πανεπιστήμιο του Southampton, στο διεθνές κέντρο θεωρητικής φυσικής της Τεργέστης (ICTP) και στο Perimeter Institute. Έχει επίσης λάβει διεθνείς ερευνητικές διακρίσεις. Κατάγεται από τη Σπάρτη και τα Χανιά.
Πηγη; https://flashnews.gr/
