Κάθε καλοκαίρι, όταν οι πυρκαγιές ξεσπούν σε διαφορετικές περιοχές της χώρας, οι δημοσιογράφοι και τα τηλεοπτικά συνεργεία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Μέσα στη φωτιά, στον καπνό, στις εκκενώσεις και στην αγωνία των κατοίκων, προσπαθούν να μεταφέρουν την εικόνα και την πληροφορία όσο πιο άμεσα γίνεται.
Και αυτό δεν είναι ούτε εύκολο ούτε αυτονόητο.
Πολλές φορές οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι εργάζονται κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, ακόμη και με κίνδυνο για τη δική τους ασφάλεια. Βρίσκονται λίγα μέτρα από τις φλόγες, κινούνται σε περιοχές όπου οι συνθήκες αλλάζουν μέσα σε δευτερόλεπτα και καλούνται ταυτόχρονα να ενημερώνουν με ψυχραιμία ένα ολόκληρο τηλεοπτικό κοινό.
Ακριβώς όμως επειδή πρόκειται για τόσο ακραίες καταστάσεις, ίσως χρειάζεται κάποιες στιγμές και ένα διαφορετικό μέτρο.
Υπάρχουν εικόνες όπου ένας άνθρωπος τρέχει να σώσει το σπίτι του, κουβαλά ό,τι μπορεί, ψάχνει συγγενείς ή ζώα, προσπαθεί να απομακρυνθεί από μια περιοχή που καίγεται και βρίσκεται σε εμφανή πανικό. Και δίπλα του υπάρχει ένα μικρόφωνο που ζητά μια δήλωση.
«Τι αισθάνεστε;»
«Φοβάστε;»
«Τι βλέπετε μπροστά σας;»
Μερικές φορές η απάντηση είναι ήδη μπροστά στην κάμερα.
Ο άνθρωπος φοβάται. Πανικοβάλλεται. Μπορεί εκείνη τη στιγμή να βλέπει την περιουσία μιας ζωής να χάνεται ή να μην γνωρίζει καν αν οι δικοί του άνθρωποι είναι ασφαλείς.
Εκεί ίσως δεν χρειάζεται πάντα άλλη μία ερώτηση.
Η τηλεόραση έχει υποχρέωση να δείξει την πραγματικότητα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε στιγμή ανθρώπινης απόγνωσης πρέπει να μετατρέπεται αυτομάτως σε τηλεοπτικό πλάνο ή σε δήλωση για ένα ζωντανό πρόγραμμα.
Και φυσικά δεν είναι εύκολη η θέση του ρεπόρτερ. Από το στούντιο ζητούν εικόνα, πληροφορία, μαρτυρίες και συνεχή σύνδεση. Ο άνθρωπος που βρίσκεται στο σημείο πρέπει να φέρει το ρεπορτάζ στο κανάλι του και πολλές φορές καλείται να πάρει αποφάσεις μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Όμως κάπου εδώ υπάρχει και η προσωπική κρίση.
Το γεγονός ότι κάποιος βρίσκεται μπροστά στην κάμερα δεν σημαίνει ότι είναι και σε κατάσταση να μιλήσει. Το γεγονός ότι μια εικόνα είναι δυνατή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να προβληθεί ξανά και ξανά. Και το γεγονός ότι ένας άνθρωπος βρίσκεται σε απόγνωση δεν σημαίνει ότι εκείνη τη στιγμή πρέπει να γίνει μέρος της τηλεοπτικής δραματουργίας.
Δεν είναι όλα τηλεθέαση. Δεν είναι όλα «δυνατή εικόνα». Και κυρίως, δεν είναι όλες οι ανθρώπινες στιγμές δημόσιο θέαμα.
Η ενημέρωση μπορεί να είναι άμεση χωρίς να γίνεται πιεστική. Μπορεί να είναι συγκλονιστική χωρίς να γίνεται αδιάκριτη. Μπορεί να μεταφέρει τον πανικό μιας καταστροφής χωρίς να εισβάλλει στον πανικό ενός ανθρώπου.
Οι δημοσιογράφοι που καλύπτουν τις πυρκαγιές αξίζουν σεβασμό για τη δουλειά που κάνουν και για τις συνθήκες στις οποίες εργάζονται. Όμως ακριβώς επειδή βρίσκονται τόσο κοντά στον ανθρώπινο πόνο, χρειάζεται κάποιες φορές ένα βήμα πίσω.
Όχι από το ρεπορτάζ.
Από το μικρόφωνο.
Γιατί υπάρχουν στιγμές που η καλύτερη δημοσιογραφική επιλογή δεν είναι να κάνεις ακόμη μία ερώτηση, αλλά να καταλάβεις ότι ο άνθρωπος απέναντί σου έχει εκείνη τη στιγμή πολύ σημαντικότερα πράγματα να σώσει από μία τηλεοπτική δήλωση.
Πασχαλίδης Γιώργος
Πηγή: tvnea.com
